Γράφουμε ένα κείμενο. Ένα email, μια ανάρτηση, μια παρουσίαση της δουλειάς μας. Το διαβάζουμε και κάτι μας ενοχλεί. Μια επανάληψη, μια αδέξια μετάβαση, μια πρόταση που δεν τελειώνει εκεί που πρέπει.
Το δίνουμε στο AI.
«Κάν’ το καλύτερο».
Λίγα δευτερόλεπτα αργότερα, το κείμενο επιστρέφει τακτοποιημένο. Οι παράγραφοι συνδέονται. Οι λέξεις δείχνουν προσεκτικά επιλεγμένες. Το ύφος είναι ευγενικό, σίγουρο, επαγγελματικό.
Το ξαναδιαβάζουμε.
Όλα μοιάζουν σωστά. Μόνο που κάπου μέσα στη διόρθωση χάθηκε κάτι που δυσκολευόμαστε να ονομάσουμε.
Το κείμενο θα μπορούσε να το έχει γράψει οποιοσδήποτε.
Τι ζητάμε όταν λέμε «καλύτερο»;
Η λέξη φαίνεται αυτονόητη, αλλά κρύβει πολλές διαφορετικές επιθυμίες.
Θέλουμε λιγότερα λάθη; Μεγαλύτερη ακρίβεια; Πιο καθαρές προτάσεις; Περισσότερη ένταση; Να ακουστούμε πιο ευγενικοί ή να μη φοβόμαστε να εκφράσουμε μια διαφωνία;
Όταν δεν το προσδιορίζουμε, αφήνουμε μεγάλο μέρος της απόφασης στο εργαλείο.
Και ύστερα αξιολογούμε την απάντηση με ένα επίσης ασαφές κριτήριο: «ρέει καλύτερα».
Η ροή έχει αξία. Όπως έχουν αξία η σωστή σύνταξη και η αναγνωσιμότητα. Αλλά ένα κείμενο μπορεί να διαβάζεται ευχάριστα και να έχει χάσει τη συγκεκριμένη παρατήρηση που δικαιολογούσε την ύπαρξή του.
Η γλωσσική ομαλότητα είναι ένα μέρος της ποιότητας. Χρειάζεται να ξέρουμε ποια άλλα μέρη θέλουμε να προστατεύσουμε.
Η βοήθεια μπορεί να βελτιώνει το αποτέλεσμα και να μειώνει την ποικιλία
Η ανησυχία για την ομοιότητα δεν στηρίζεται μόνο στην εντύπωση ότι συναντάμε παντού τις ίδιες εισαγωγές.
Σε πείραμα δημιουργικής γραφής που δημοσιεύθηκε στο Science Advances στις 12 Ιουλίου 2024, οι Anil Doshi και Oliver Hauser εξέτασαν τη χρήση ιδεών από γενετική AI στη συγγραφή σύντομων ιστοριών. Η πρόσβαση σε αυτές τις ιδέες συνδέθηκε με καλύτερες αξιολογήσεις των ιστοριών, ιδιαίτερα για συμμετέχοντες με χαμηλότερη αρχική επίδοση δημιουργικότητας. Παράλληλα, οι ιστορίες με βοήθεια AI εμφάνισαν μεγαλύτερη ομοιότητα μεταξύ τους.
Αυτό είναι ένα συγκεκριμένο εύρημα από μια συγκεκριμένη εργασία. Δεν αποδεικνύει ότι κάθε διόρθωση email ή κάθε ελληνικό editorial γίνεται ομοιόμορφο επειδή χρησιμοποιήθηκε AI.
Περιγράφει, όμως, μια ενδιαφέρουσα δυνατότητα: το ατομικό αποτέλεσμα να αξιολογείται καλύτερα, ενώ το σύνολο των αποτελεσμάτων να γίνεται λιγότερο διαφορετικό.
Νεότερη συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση εξετάζει ακριβώς την ομογενοποίηση στη συνεργασία ανθρώπων και γενετικής AI, διακρίνοντας τη μειωμένη ποικιλία στο συλλογικό αποτέλεσμα από την ατομική δημιουργικότητα.
Η δική μου εκδοτική ανάγνωση είναι ότι αξίζει να κοιτάμε και τις δύο πλευρές. Τι κερδίζει το δικό μας κείμενο — και πόσο μοιάζει πλέον με τα υπόλοιπα.
Το επαγγελματικό ύφος δεν χρειάζεται να εξαφανίζει τον άνθρωπο
Στην καθημερινή επικοινωνία, η οδηγία «κάν’ το πιο επαγγελματικό» μπορεί να οδηγήσει σε ένα παράξενο αποτέλεσμα.
Θέλαμε να ενημερώσουμε έναν πελάτη ότι η παραγγελία του καθυστέρησε. Καταλήγουμε να γράφουμε ότι «παραμένουμε αφοσιωμένοι στην παροχή μιας ολοκληρωμένης εμπειρίας εξυπηρέτησης».
Η πρόταση ακούγεται επίσημη. Ο πελάτης εξακολουθεί να μην ξέρει πότε θα παραλάβει.
Ή θέλαμε να πούμε ότι μια συσκευή μάς δυσκόλεψε. Το κείμενο επιστρέφει με μια γενική αναφορά σε «ορισμένα περιθώρια βελτίωσης της συνολικής εμπειρίας».
Ποια περιθώρια; Πού δυσκολευτήκαμε; Τι θα έπρεπε να γνωρίζει ο αναγνώστης πριν πληρώσει;
Η επιμέλεια μπορεί να διορθώσει την έκφραση. Χρειάζεται, όμως, να διατηρήσει την πληροφορία και την ευθύνη της θέσης μας.
Για μένα, επαγγελματικό κείμενο είναι εκείνο που λέει καθαρά κάτι χρήσιμο και μπορεί να το υποστηρίξει.
Η προσωπική φωνή βρίσκεται στις επιλογές
Δεν χρειάζεται να υπερασπιστούμε κάθε αδέξια πρόταση σαν να είναι αναντικατάστατο στοιχείο της ταυτότητάς μας.
Μερικές επαναλήψεις κουράζουν. Μερικές παρεκβάσεις απομακρύνουν από το θέμα. Ένα λάθος παραμένει λάθος, ακόμη κι αν το κάνουμε συχνά.
Η προσωπική φωνή βρίσκεται βαθύτερα.
Στο παράδειγμα που επιλέγουμε. Στη λεπτομέρεια που παρατηρήσαμε. Στο σημείο όπου θεωρούμε ότι μια υπόσχεση δεν επαρκεί. Στην απόφαση να γράψουμε «δεν το γνωρίζουμε ακόμη» αντί να γεμίσουμε το κενό με βεβαιότητα.
Βρίσκεται επίσης στον ρυθμό. Κάποιος γράφει σύντομες, κοφτές προτάσεις. Κάποιος άλλος χρειάζεται περισσότερο χώρο για να αναπτύξει μια σκέψη. Και οι δύο μπορούν να είναι σαφείς.
Ένα εργαλείο επιμέλειας αξίζει όταν βοηθά τον αναγνώστη να ακούσει καλύτερα αυτή τη φωνή.
Αν μετά την επεξεργασία δεν αναγνωρίζουμε τι ακριβώς υποστηρίζουμε, η αλλαγή χρειάζεται δεύτερη ματιά.
Στα ελληνικά, η απόσταση φαίνεται στις μικρές λέξεις
Ας σκεφτούμε δύο εκδοχές της ίδιας ενημέρωσης:
«Η παραγγελία σας θα φύγει αύριο. Η καθυστέρηση ήταν δική μας και σας ζητώ συγγνώμη».
Και:
«Θα θέλαμε να σας ενημερώσουμε ότι η αποστολή της παραγγελίας σας έχει προγραμματιστεί για την επόμενη εργάσιμη ημέρα. Σας ευχαριστούμε για την κατανόησή σας».
Η δεύτερη εκδοχή μπορεί να ταιριάζει σε ένα συγκεκριμένο εταιρικό περιβάλλον. Δεν είναι αυτονόητα καλύτερη από την πρώτη.
Αλλάζει η απόσταση. Αλλάζει το πρόσωπο που αναλαμβάνει την ευθύνη. Αλλάζει ακόμη και το αν ζητάμε συγγνώμη ή θεωρούμε δεδομένη την κατανόηση του άλλου.
Αυτές οι διαφορές έχουν σημασία για ένα ελληνικό κατάστημα, έναν επαγγελματία, ένα ενημερωτικό μέσο.
Η επιλογή ανάμεσα στο «εγώ», στο «εμείς» και στην απρόσωπη διατύπωση είναι μέρος της σχέσης που χτίζουμε με τον αναγνώστη.
Να μη μπερδεύουμε την ομοιότητα με απόδειξη χρήσης AI
Υπάρχει και η αντίστροφη παγίδα.
Βλέπουμε μια συγκεκριμένη λέξη, μια συμμετρική δομή ή μια υπερβολικά στρωτή παράγραφο και αποφασίζουμε ότι «αυτό το έγραψε AI».
Από το ύφος μόνο δεν προκύπτει ασφαλές συμπέρασμα για τη διαδικασία συγγραφής.
Οι άνθρωποι επίσης χρησιμοποιούν κοινοτοπίες. Μιμούνται πρότυπα. Γράφουν βιαστικά και καταφεύγουν σε έτοιμες διατυπώσεις.
Το ενδιαφέρον ερώτημα για την εκδοτική ποιότητα βρίσκεται αλλού: υπάρχει συγκεκριμένο περιεχόμενο; Υπάρχει τεκμηρίωση; Υπάρχει σκέψη που προχωρά πέρα από τη διατύπωση;
Ένα ανθρώπινο κείμενο μπορεί να είναι απολύτως γενικό. Ένα κείμενο που δουλεύτηκε με AI μπορεί να διατηρεί ουσιαστική προσωπική συμβολή.
Η αξιολόγηση χρειάζεται να φτάνει στο ίδιο το αποτέλεσμα.
Μπορούμε να ζητήσουμε επιμέλεια με όρια
Αν θέλουμε να διατηρήσουμε τη φωνή μας, βοηθά να δώσουμε στο εργαλείο μια πιο συγκεκριμένη δουλειά.
Αντί για «ξαναγράψ’ το καλύτερα», μπορούμε να ζητήσουμε:
«Εντόπισε τις επαναλήψεις και τις ασαφείς προτάσεις. Πρότεινε αλλαγές χωρίς να ξαναγράψεις ολόκληρο το κείμενο».
Ή:
«Διόρθωσε σύνταξη και στίξη. Κράτησε το πρώτο πρόσωπο, τα παραδείγματα και την ένταση της κριτικής. Μην προσθέσεις εμπειρίες ή πραγματολογικούς ισχυρισμούς».
Ή ακόμη:
«Δείξε μου πού η εισαγωγή υπόσχεται περισσότερα από όσα αποδεικνύει το άρθρο».
Αυτές είναι πρακτικές προτάσεις επιμέλειας, όχι εγγύηση ότι θα αποτραπεί η ομοιομορφία.
Μας δίνουν, όμως, έναν πιο ελέγξιμο τρόπο συνεργασίας. Μπορούμε να δούμε τι άλλαξε, γιατί προτάθηκε και αν εξυπηρετεί τον σκοπό μας.
Και μπορούμε να απορρίψουμε μια πρόταση επειδή είναι καλογραμμένη αλλά δεν μας εκφράζει.
Το πρώτο πρόχειρο αξίζει να περιέχει κάτι δικό μας
Μια χρήσιμη εκδοτική συνήθεια είναι να καταγράφουμε πρώτα τη βασική θέση με δικά μας λόγια.
Τι θέλω να πω; Ποιο παράδειγμα το κάνει κατανοητό; Με ποια εύκολη απάντηση διαφωνώ; Τι δεν έχω ακόμη εξακριβώσει;
Δεν χρειάζεται αυτό το πρόχειρο να είναι όμορφο. Χρειάζεται να περιέχει τις αποφάσεις μας.
Ύστερα η AI μπορεί να βοηθήσει στην οργάνωση, να εντοπίσει κενά ή να προτείνει πιο καθαρή διατύπωση.
Αυτό δεν δημιουργεί κάποια ανώτερη ηθική κατηγορία συγγραφής. Είναι ένας τρόπος να παραμένει ο σκοπός ορατός κατά την επεξεργασία.
Αν ξεκινήσουμε χωρίς συγκεκριμένη θέση, η ευκολία παραγωγής μπορεί να μας δώσει πολλές παραγράφους πριν αναρωτηθούμε αν είχαμε κάτι να προσθέσουμε.
Η ευθύνη παραμένει στην υπογραφή
Για ένα μέσο όπως το AppleWorldHellas, η συζήτηση έχει άμεση σημασία.
Ο αναγνώστης δεν χρειάζεται απλώς άλλο ένα καλογραμμένο κείμενο για την ίδια ανακοίνωση. Χρειάζεται επιλογή, έλεγχο, ελληνικό πλαίσιο και κρίση.
Να μάθει ποια λεπτομέρεια αλλάζει την απόφαση αγοράς. Ποια λειτουργία δεν είναι διαθέσιμη εδώ. Ποια υπόσχεση παραμένει υπόσχεση.
Αν η επεξεργασία κάνει όλα αυτά πιο καθαρά, προσφέρει αξία.
Αν αφαιρεί τις επιφυλάξεις, στρογγυλεύει την κριτική και αντικαθιστά τα παραδείγματα με γενικότητες, χρειάζεται να παρέμβουμε.
Η τελική υπογραφή σημαίνει ότι διαβάσαμε, επιλέξαμε και αναλαμβάνουμε το αποτέλεσμα. Συμπεριλαμβανομένων των αλλαγών που μας πρότεινε το εργαλείο.
Να ακούγεται καλύτερα — και να παραμένει δικό μας
Η AI μπορεί να βοηθήσει κάποιον να εκφράσει μια σκέψη που δυσκολευόταν να διατυπώσει. Αυτή είναι ουσιαστική δυνατότητα και αξίζει να τη χρησιμοποιούμε.
Το ζήτημα είναι ποιον στόχο της δίνουμε και τι ελέγχουμε όταν επιστρέφει το κείμενο.
Πέρα από τα λάθη και τη ροή, μπορούμε να κάνουμε μια τελευταία ανάγνωση με τρεις ερωτήσεις:
Λέει ακόμη αυτό που πιστεύω;
Περιέχει τις λεπτομέρειες που μόνο εγώ επέλεξα να βάλω;
Θα το έλεγα έτσι σε έναν άνθρωπο που θέλω πραγματικά να με καταλάβει;
Δεν χρειάζεται να κρατήσουμε κάθε ατέλεια. Χρειάζεται να ξεχωρίσουμε ποια αλλαγή διορθώνει ένα πρόβλημα και ποια αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο στεκόμαστε απέναντι στον αναγνώστη.
Γιατί το καλύτερο κείμενο δεν είναι απλώς εκείνο στο οποίο δεν βρίσκουμε τίποτα να διορθώσουμε.
Είναι εκείνο στο οποίο εξακολουθούμε να αναγνωρίζουμε κάτι που θέλαμε να πούμε.
Η Apple είναι μόνο η αρχή.
Ειδήσεις, αναλύσεις, οδηγοί, τεχνολογία και podcasts. Μείνετε κοντά στην κοινότητα του AppleWorldHellas και μη χάνετε όσα αξίζουν την προσοχή σας.
Ακολουθήστε μας στο Google Search ↗
Βρείτε μας στα κοινωνικά δίκτυα
🎙️ AppleWorldHellas Podcast
Οι ιστορίες και οι εξελίξεις της Apple, με συζήτηση, άποψη και τη δική μας ματιά.
