Υπάρχει μια μικρή ένδειξη που μπορεί να μας κάνει να χαλαρώσουμε πριν ακόμη ανοίξουμε μια εφαρμογή. Ένα ηλικιακό όριο, μια αναφορά σε παιδιά, η λέξη «εκπαιδευτικό» δίπλα σε πολύχρωμα γράμματα.
Κοιτάμε τις εικόνες. Διαβάζουμε δυο αξιολογήσεις. Βλέπουμε χαμογελαστούς χαρακτήρες, αριθμούς, ζωάκια. Και κάπου εκεί η απόφαση μοιάζει εύκολη: αυτή θα είναι καλή για το παιδί.
Μόνο που το «κατάλληλη για παιδιά» αφήνει μια σημαντική ερώτηση αναπάντητη.
Για ποιο παιδί;
Για εκείνο που διαβάζει ήδη μόνο του ή για εκείνο που χρειάζεται να του εξηγούμε τις οδηγίες; Για το παιδί που απολαμβάνει μια αντίστροφη μέτρηση ή για εκείνο που θέλει να δοκιμάσει χωρίς χρονόμετρο; Για αυτό που καταλαβαίνει αγγλικά ή για εκείνο που αναγνωρίζει τα κουμπιά από το χρώμα τους;
Και, τελικά, η εφαρμογή σχεδιάστηκε για να προσφέρει κάτι στο παιδί ή κυρίως για να πείσει εμάς ότι αξίζει να την κατεβάσουμε;
Η ηλικιακή σήμανση είναι αφετηρία. Η επιλογή συνεχίζεται μετά
Οι ηλικιακές ενδείξεις έχουν ουσιαστικό ρόλο. Μας βοηθούν να καταλάβουμε τι είδους περιεχόμενο ενδέχεται να συναντήσει ένα παιδί και λειτουργούν μαζί με εργαλεία γονικού ελέγχου.
Στο App Store, η Apple εξηγεί ότι η ηλικιακή κατάταξη προκύπτει από τις πληροφορίες που δηλώνει ο δημιουργός για το περιεχόμενο και τις δυνατότητες της εφαρμογής. Στο νεότερο σύστημά της υπάρχουν οι βαθμίδες 4+, 9+, 13+, 16+ και 18+, με διαφοροποιήσεις ανά περιοχή και έκδοση λειτουργικού.
Αυτό, όμως, δεν απαντά σε όλες τις ερωτήσεις που μας ενδιαφέρουν ως γονείς.
Το 4+ δεν αποτελεί προσωπική σύσταση για κάθε τετράχρονο. Δεν πιστοποιεί ότι το παιδί θα καταλαβαίνει τις οδηγίες, ότι η εμπειρία θα του είναι ενδιαφέρουσα ή ότι θα εξυπηρετεί έναν συγκεκριμένο μαθησιακό στόχο.
Στα παιχνίδια η διάκριση είναι ακόμη πιο ξεκάθαρη: οι ηλικιακές κατατάξεις περιεχομένου δεν περιγράφουν το επίπεδο δυσκολίας. Ένα παιχνίδι μπορεί να έχει περιεχόμενο κατάλληλο για μια ηλικία και παρ’ όλα αυτά να απαιτεί δεξιότητες που ο συγκεκριμένος παίκτης δεν διαθέτει ακόμη.
Η σήμανση, επομένως, μας δίνει ένα απαραίτητο φίλτρο. Από εκεί και πέρα χρειάζεται να δούμε την ίδια την εμπειρία.
Το παιδί που φαντάστηκε ο δημιουργός
Κάθε εφαρμογή περιέχει μια εικόνα του χρήστη της.
Κάποιος αποφάσισε πόσο μεγάλα θα είναι τα γράμματα. Πόσο γρήγορα θα εξαφανίζεται μια οδηγία. Αν θα υπάρχει εκφώνηση. Αν το λάθος θα συνοδεύεται από έναν ήπιο ήχο ή από μια έντονη προειδοποίηση.
Κάποιος υπέθεσε ότι το παιδί θα καταλάβει ένα σύμβολο, θα μπορέσει να σύρει ένα μικρό αντικείμενο, θα ακούσει καθαρά την προφορά μιας λέξης ή θα αναγνωρίσει πότε ένα κουμπί οδηγεί στην επόμενη δραστηριότητα.
Αυτές είναι σχεδιαστικές αποφάσεις. Και μπορούμε να τις εξετάσουμε πολύ πιο συγκεκριμένα από όσο εξετάζουμε τη γενική εντύπωση ότι κάτι είναι «παιδικό».
Μπορεί το παιδί να επαναλάβει μια οδηγία; Να χαμηλώσει τη μουσική χωρίς να χάσει τη φωνή; Να σταματήσει το χρονόμετρο; Να δοκιμάσει ξανά χωρίς να επιστρέψει στην αρχή;
Όταν δυσκολεύεται να χρησιμοποιήσει μια εφαρμογή, αξίζει πρώτα να κοιτάξουμε τι του ζητά η εφαρμογή.
Ίσως η δραστηριότητα είναι απαιτητική. Ίσως η οδηγία είναι ασαφής. Ίσως το κουμπί είναι μικρό. Το να ξεχωρίσουμε αυτές τις περιπτώσεις είναι πιο χρήσιμο από το να καταλήξουμε αμέσως ότι «δεν είναι ακόμη έτοιμο».
Για το ελληνικό σπίτι, η γλώσσα είναι μέρος της λειτουργίας
Στην ελληνική οικογένεια υπάρχει συχνά μια επιπλέον παράμετρος: η εφαρμογή μπορεί να απευθύνεται ηλικιακά στο παιδί, αλλά γλωσσικά να προϋποθέτει έναν διαφορετικό χρήστη.
Τα αγγλικά μπορούν ασφαλώς να αποτελούν μέρος μιας δραστηριότητας. Χρειάζεται, όμως, να ξέρουμε αν αυτό επιλέγουμε.
Άλλο να κατεβάζουμε μια εφαρμογή για εξοικείωση με ξένη γλώσσα και άλλο να θεωρούμε ότι το παιδί θα ασχοληθεί αυτόνομα με μια άσκηση λογικής, ενώ οι οδηγίες της απαιτούν μετάφραση.
Το ίδιο ισχύει για την ανάγνωση. Μια εφαρμογή μπορεί να παρουσιάζεται ως εμπειρία για μικρές ηλικίες και να στηρίζεται σε γραπτές οδηγίες που εμφανίζονται γρήγορα και δεν επαναλαμβάνονται.
Τότε η παρουσία του γονιού γίνεται αναγκαίο κομμάτι της χρήσης.
Αυτό δεν ακυρώνει την εφαρμογή. Αλλά αλλάζει την περιγραφή της: αγοράζουμε μια κοινή δραστηριότητα ή ένα εργαλείο που το παιδί μπορεί πράγματι να χρησιμοποιεί μόνο του;
Θα ήταν χρήσιμο να το γνωρίζουμε πριν πληρώσουμε.
Η λέξη «εκπαιδευτικό» χρειάζεται συνέχεια
«Εκπαιδευτική εφαρμογή» μπορεί να σημαίνει πολλά διαφορετικά πράγματα.
Μια δραστηριότητα μπορεί να ζητά αναγνώριση γραμμάτων. Μια άλλη να επιτρέπει τη δημιουργία ιστοριών. Μια τρίτη να οργανώνει ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής και να ανταμείβει τη σωστή απάντηση.
Για να αξιολογήσουμε την υπόσχεση, χρειάζεται να την κάνουμε συγκεκριμένη: τι ακριβώς καλείται να κάνει το παιδί;
Να θυμηθεί; Να παρατηρήσει; Να εξηγήσει; Να κατασκευάσει; Να δοκιμάσει διαφορετικές λύσεις;
Και τι συμβαίνει όταν απαντήσει λάθος;
Η εφαρμογή το βοηθά να καταλάβει τη διαφορά ή απλώς αλλάζει το χρώμα της οθόνης; Του επιτρέπει να εξερευνήσει ή ζητά να μαντέψει μέχρι να επιλεγεί η αποδεκτή απάντηση;
Δεν μπορούμε να συμπεράνουμε ότι ένα παιδί έμαθε κάτι μόνο επειδή ολοκλήρωσε επίπεδα. Ούτε ότι μια εφαρμογή είναι άχρηστη επειδή το παιδί χρειάστηκε βοήθεια.
Μπορούμε, όμως, να ζητήσουμε περισσότερη σαφήνεια από μια υπόσχεση που χωράει ολόκληρη στη λέξη «εκπαιδευτικό».
Πώς αντιμετωπίζει το λάθος και την αποχώρηση;
Προσωπικά, θα ήθελα οι περιγραφές των παιδικών εφαρμογών να αφιερώνουν λιγότερο χώρο στο πόσα επίπεδα περιλαμβάνουν και περισσότερο στο πώς λειτουργούν σε δύο στιγμές: όταν το παιδί δυσκολεύεται και όταν θέλει να φύγει.
Υπάρχει δυνατότητα επανάληψης χωρίς πίεση; Αποθηκεύεται η πρόοδος; Μπορεί να ολοκληρωθεί μια μικρή δραστηριότητα χωρίς να ξεκινήσει αμέσως η επόμενη;
Αν εμφανίζεται μια ανταμοιβή για καθημερινή επιστροφή, πόσο κεντρική είναι στην εμπειρία; Αν υπάρχουν αγορές, πόσο συχνά παρεμβάλλονται;
Δεν χρειάζεται να αποδώσουμε ψυχολογική επίδραση σε κάθε ήχο ή κουμπί για να εξετάσουμε αυτές τις επιλογές. Αρκεί να παρατηρήσουμε πώς είναι οργανωμένη η χρήση.
Θα ήθελα μια παιδική εφαρμογή να μας εξηγεί τόσο καθαρά πώς τελειώνει όσο μας εξηγεί πώς ξεκινά.
Η ευκολία αποχώρησης είναι, για μένα, κριτήριο ποιότητας.
Υπάρχουν κανόνες. Αξίζει να καταλαβαίνουμε τι καλύπτουν
Η Apple προβλέπει πρόσθετες απαιτήσεις για την κατηγορία Kids, μεταξύ άλλων για την ιδιωτικότητα και για ενέργειες όπως αγορές ή έξοδος προς εξωτερικό περιεχόμενο μέσω περιοχών που προορίζονται για γονείς. Επομένως, μια χαμηλή ηλικιακή κατάταξη και η ένταξη στην ειδική παιδική κατηγορία δεν είναι ταυτόσημες πληροφορίες.
Αυτές οι δικλίδες έχουν αξία.
Αλλά ακόμη και η συμμόρφωση με κανόνες μιας πλατφόρμας δεν απαντά στο προσωπικό ερώτημα αν η εφαρμογή ταιριάζει στο παιδί μας, στη γλώσσα του, στις δυνατότητές του και στον τρόπο που θέλουμε να τη χρησιμοποιήσουμε.
Η ευθύνη του σχεδιασμού παραμένει στον δημιουργό. Η ευθύνη της πλατφόρμας παραμένει στην πλατφόρμα. Και η δική μας επιλογή χρειάζεται πληροφορίες που να μας επιτρέπουν να κρίνουμε.
Δεν είναι λογικό να ζητάμε από κάθε γονιό να γίνει ειδικός στον σχεδιασμό διεπαφών. Είναι λογικό να ζητάμε από μια παιδική εφαρμογή να εξηγεί καθαρά τις απαιτήσεις της.
Τα παιδιά μπορούν να συμμετέχουν στην αξιολόγηση
Η συζήτηση για τον σχεδιασμό μπορεί να ξεκινά και από τα ίδια τα παιδιά.
Το RITEC Design Toolbox της UNICEF απευθύνεται στους δημιουργούς ψηφιακού παιχνιδιού και οργανώνει τον σχεδιασμό γύρω από διαστάσεις όπως η ασφάλεια, η αυτονομία, η δημιουργικότητα, οι σχέσεις και η διαφορετικότητα. Είναι ένα χρήσιμο πλαίσιο για να σκεφτούμε την ποιότητα πέρα από την απλή απουσία ακατάλληλου περιεχομένου.
Στο σπίτι μπορούμε να ξεκινήσουμε πολύ απλά.
«Κατάλαβες τι σου ζητούσε εδώ;»
«Υπήρχε κάτι που ήθελες να κάνεις και δεν σε άφηνε;»
«Θέλεις να μου δείξεις τι έφτιαξες;»
Οι ερωτήσεις αυτές μας δίνουν κάτι που δεν θα βρούμε στις αξιολογήσεις αγνώστων: την εμπειρία του συγκεκριμένου παιδιού.
Χωρίς να χρειάζεται να μετατρέψουμε κάθε παιχνίδι σε εξέταση. Και χωρίς να απαιτούμε από κάθε ευχάριστη δραστηριότητα να δικαιολογήσει την ύπαρξή της με ένα μαθησιακό αποτέλεσμα.
Το παιδί δικαιούται και να διασκεδάσει.
Μια μικρή δοκιμή πριν από τη μεγάλη εμπιστοσύνη
Πριν αφήσουμε μια εφαρμογή να γίνει μέρος της καθημερινότητας, αξίζει να τη χρησιμοποιήσουμε λίγο μαζί.
Να δούμε τις οδηγίες, τον ήχο, τις αγορές και τις άδειες που ζητά. Να παρατηρήσουμε πού χρειάζεται βοήθεια και αν οι διαθέσιμες ρυθμίσεις αλλάζουν ουσιαστικά την εμπειρία.
Να ελέγξουμε και κάτι ακόμη: αν η εφαρμογή ταιριάζει στον χρόνο και στην παρουσία που μπορούμε πράγματι να διαθέσουμε.
Μια εξαιρετική κοινή δραστηριότητα μπορεί να είναι ακατάλληλη επιλογή για μια στιγμή που χρειαζόμαστε κάτι αυτόνομο. Μια απλή εφαρμογή ζωγραφικής μπορεί να καλύπτει καλύτερα τη συγκεκριμένη ανάγκη από μια εντυπωσιακή πλατφόρμα που υπόσχεται τα πάντα.
Η καταλληλότητα περιλαμβάνει και το πλαίσιο.
Το παιδί μας δεν είναι μια κατηγορία στο κατάστημα
Η ηλικιακή σήμανση θα παραμείνει απαραίτητη. Οι κανόνες των πλατφορμών και οι γονικές ρυθμίσεις επίσης.
Αλλά ανάμεσα στην ένδειξη του καταστήματος και στην πραγματική χρήση υπάρχει ένα παιδί με συγκεκριμένη γλώσσα, ενδιαφέροντα, δεξιότητες και προτιμήσεις.
Δεν χρειάζεται να βρούμε την τέλεια εφαρμογή. Χρειάζεται να μπορούμε να αναγνωρίσουμε πότε μια επιλογή λειτουργεί και πότε αξίζει να την αλλάξουμε.
Και να μην ερμηνεύουμε κάθε δυσκολία ως έλλειμμα του παιδιού.
Την επόμενη φορά που μια εφαρμογή θα μας πει «κατάλληλη για παιδιά», μπορούμε να κρατήσουμε την πληροφορία και να συνεχίσουμε την ερώτηση:
Για ποιο παιδί σχεδιάστηκε — και πόσο χώρο αφήνει στο δικό μας;
Η Apple είναι μόνο η αρχή.
Ειδήσεις, αναλύσεις, οδηγοί, τεχνολογία και podcasts. Μείνετε κοντά στην κοινότητα του AppleWorldHellas και μη χάνετε όσα αξίζουν την προσοχή σας.
Ακολουθήστε μας στο Google Search ↗
Βρείτε μας στα κοινωνικά δίκτυα
🎙️ AppleWorldHellas Podcast
Οι ιστορίες και οι εξελίξεις της Apple, με συζήτηση, άποψη και τη δική μας ματιά.
