Όταν ένα παιδί μαθαίνει να κρύβει όσα ξέρει

Οι ιδιαίτερες ικανότητες, οι γονείς που συγκρίνουν, η ζήλια που δεν ομολογείται και ένα εκπαιδευτικό σύστημα που δυσκολεύεται να προσαρμοστεί. Τι συμβαίνει όταν ένα παιδί ξεχωρίζει; Και γιατί, αντί να αναζητούμε τις αδυναμίες του, δεν αναρωτιόμαστε τι χρειάζεται για να εξελιχθεί;

AppleWorldHellas | Editorial

Όταν ένα παιδί μαθαίνει να κρύβει όσα ξέρει

Σε έναν κόσμο όπου η τεχνητή νοημοσύνη υπόσχεται εξατομικευμένη μάθηση και η τεχνολογία μάς δίνει περισσότερες δυνατότητες από ποτέ, εξακολουθούμε να δυσκολευόμαστε να αποδεχτούμε κάτι πολύ απλό: ότι τα παιδιά δεν μαθαίνουν όλα με τον ίδιο τρόπο, ούτε στον ίδιο ρυθμό.

Υπάρχει μια στιγμή στη ζωή ενός παιδιού που κανένα σχολικό βιβλίο δεν μπορεί να περιγράψει.

Είναι η στιγμή που καταλαβαίνει ότι δεν αρκεί να γνωρίζει κάτι. Πρέπει να αποφασίσει και αν αξίζει να δείξει ότι το γνωρίζει.

Ας φανταστούμε μια τάξη δημοτικού.

Ο εκπαιδευτικός κάνει μια ερώτηση. Ένα παιδί γνωρίζει την απάντηση. Τη γνώριζε σχεδόν πριν ολοκληρωθεί η εξήγηση. Σηκώνει το χέρι του, όπως έχει κάνει πολλές φορές.

Αυτή τη φορά, όμως, διστάζει.

Θυμάται ένα σχόλιο από το προηγούμενο διάλειμμα. Έναν συμμαθητή που του είπε ότι κάνει τον έξυπνο. Ίσως μια παρατήρηση να αφήσει και τους άλλους να απαντήσουν.

Κατεβάζει το χέρι του.

Κανείς δεν αντιλαμβάνεται απαραίτητα τι συνέβη.

Το μάθημα συνεχίζεται κανονικά.

Αλλά το παιδί μπορεί να έχει μόλις μάθει κάτι που δεν περιλαμβάνεται στο σχολικό πρόγραμμα: ότι μερικές φορές η αποδοχή από τους άλλους μοιάζει να απαιτεί να δείχνουμε λιγότερα από όσα μπορούμε.

Η σκηνή είναι υποθετική. Δεν περιγράφει όλα τα παιδιά με υψηλές ικανότητες και δεν αποτελεί απόδειξη χαρισματικότητας.

Μας επιτρέπει, όμως, να θέσουμε ένα ερώτημα που αφορά πολύ περισσότερα από μια συγκεκριμένη κατηγορία μαθητών.

Γιατί ένα παιδί να χρειάζεται να κρύψει όσα ξέρει για να αισθανθεί ότι ανήκει κάπου;

Και γιατί, ενώ έχουμε μάθει να αναγνωρίζουμε την ανάγκη υποστήριξης ενός παιδιού που δυσκολεύεται να παρακολουθήσει το μάθημα, συχνά δυσκολευόμαστε να συζητήσουμε την ανάγκη ενός παιδιού που χρειάζεται περισσότερες μαθησιακές προκλήσεις;

Η απάντηση δεν αφορά μόνο την εκπαίδευση.

Αφορά και εμάς τους ενηλίκους.

Τις προσδοκίες μας. Τις συγκρίσεις μας. Την ανάγκη μας να πιστεύουμε ότι τα παιδιά μας είναι ξεχωριστά.

Και μερικές φορές, τη δυσκολία μας να αποδεχτούμε ότι ένα άλλο παιδί μπορεί πράγματι να ξεχωρίζει σε κάτι.

Τι σημαίνει πραγματικά να είναι ένα παιδί χαρισματικό;

Ας ξεκινήσουμε από μια αλήθεια που δεν είναι πάντα ευχάριστη.

Οι γονείς δεν είμαστε αντικειμενικοί παρατηρητές των παιδιών μας.

Τα αγαπάμε. Τα θαυμάζουμε. Εντυπωσιαζόμαστε όταν μαθαίνουν κάτι γρήγορα, όταν κάνουν μια πρωτότυπη ερώτηση ή όταν καταφέρνουν κάτι που δεν περιμέναμε.

Και πολύ καλά κάνουμε.

Η αγάπη, όμως, δεν αποτελεί επιστημονικό εργαλείο αξιολόγησης.

Ο όρος «χαρισματικό παιδί» δεν είναι μια σύγχρονη μόδα ούτε ένας χαρακτηρισμός που δημιουργήθηκε στα κοινωνικά δίκτυα.

Είναι αναγνωρισμένος στην εκπαιδευτική και ψυχολογική βιβλιογραφία. Στα αγγλικά χρησιμοποιούνται οι όροι gifted και gifted and talented.

Η αμερικανική National Association for Gifted Children (NAGC) περιγράφει ως χαρισματικούς τους μαθητές που παρουσιάζουν ή έχουν τη δυνατότητα να παρουσιάσουν επιδόσεις σημαντικά υψηλότερες από συνομηλίκους με συγκρίσιμες εμπειρίες και ευκαιρίες, σε έναν ή περισσότερους τομείς.

Δεν υπάρχει ένας ενιαίος παγκόσμιος ορισμός ούτε μία εξέταση που να καλύπτει κάθε περίπτωση.

Η χαρισματικότητα μπορεί να αφορά ιδιαίτερα ανεπτυγμένες νοητικές, ακαδημαϊκές ή άλλες ικανότητες, ανάλογα με το πλαίσιο στο οποίο εξετάζεται.

Και δεν ταυτίζεται απαραίτητα με τους άριστους βαθμούς.

Ένα παιδί μπορεί να παρουσιάζει εξαιρετικές δυνατότητες σε έναν τομέα και να δυσκολεύεται σε κάποιον άλλο.

Μπορεί να μαθαίνει γρήγορα, αλλά να μην είναι ιδιαίτερα οργανωμένο.

Μπορεί να κατανοεί σύνθετες έννοιες, αλλά να χρειάζεται την ίδια συναισθηματική υποστήριξη με κάθε παιδί της ηλικίας του.

Η χαρισματικότητα δεν αποτελεί ασθένεια. Δεν αποτελεί τίτλο κοινωνικής ανωτερότητας. Και δεν εγγυάται μελλοντική επιτυχία.

Περιγράφει ένα σύνολο δυνατοτήτων που ενδέχεται να απαιτούν διαφορετικές εκπαιδευτικές ευκαιρίες.

Το σημαντικό δεν είναι να ανακηρύξουμε ένα παιδί εξυπνότερο από τα υπόλοιπα. Είναι να καταλάβουμε τι χρειάζεται για να αναπτυχθεί.

Πώς αναγνωρίζονται οι ιδιαίτερα υψηλές ικανότητες;

Δεν υπάρχει μια αξιόπιστη λίστα δέκα χαρακτηριστικών που μπορεί να συμπληρώσει ένας γονέας και να καταλήξει με βεβαιότητα ότι το παιδί του είναι χαρισματικό.

Η γρήγορη κατανόηση, η έντονη περιέργεια, η σύνθετη συλλογιστική, η δημιουργικότητα, το πλούσιο λεξιλόγιο ή η ασυνήθιστα βαθιά ενασχόληση με ένα θέμα μπορεί να αποτελούν ενδείξεις.

Δεν αποτελούν, όμως, διάγνωση.

Ένα παιδί μπορεί να παρουσιάζει ορισμένα από αυτά τα χαρακτηριστικά χωρίς να έχει συνολικά εξαιρετικά υψηλές ικανότητες. Και ένα παιδί με υψηλές δυνατότητες μπορεί να μην εμφανίζει όλα τα αναμενόμενα χαρακτηριστικά.

Η NAGC επισημαίνει ότι η αναγνώριση πρέπει να βασίζεται σε πολλαπλές πληροφορίες και σε διαφορετικές ευκαιρίες αξιολόγησης, επειδή οι ικανότητες αναπτύσσονται και εκδηλώνονται με διαφορετικούς τρόπους.

Ένα τεστ νοημοσύνης μπορεί να προσφέρει χρήσιμα στοιχεία για συγκεκριμένες γνωστικές λειτουργίες.

Δεν περιγράφει, όμως, από μόνο του ολόκληρη την προσωπικότητα, τις ανάγκες ή τις δυνατότητες ενός παιδιού.

Η παρατήρηση των εκπαιδευτικών, το μαθησιακό ιστορικό, οι επιδόσεις σε συγκεκριμένους τομείς και, όπου χρειάζεται, η αξιολόγηση από κατάλληλα καταρτισμένο ειδικό μπορούν να συνθέσουν μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα.

Ούτε η εντύπωση ενός γονέα αρκεί για να αποδείξει χαρισματικότητα ούτε η αμφισβήτηση ενός τρίτου αρκεί για να την αποκλείσει.

Και αυτό είναι σημαντικό να το θυμόμαστε πριν αρχίσουμε να αποδίδουμε στα παιδιά χαρακτηρισμούς που ενδέχεται να τα συνοδεύουν για χρόνια.

Ο χαρισματικός μαθητής δεν είναι απαραίτητα ο πρώτος της τάξης

Η στερεοτυπική εικόνα είναι γνωστή.

Ένα ήσυχο παιδί. Άριστοι βαθμοί. Εξαιρετική συμπεριφορά. Διαρκείς επιτυχίες.

Η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη.

Ένα παιδί με υψηλές δυνατότητες μπορεί να διαπρέπει στο σχολείο.

Μπορεί, όμως, να παρουσιάζει μέτριες επιδόσεις, να δυσκολεύεται να οργανώσει τις εργασίες του ή να χάνει το ενδιαφέρον του για επαναλαμβανόμενες δραστηριότητες.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε παιδί που βαριέται είναι χαρισματικό.

Η πλήξη, η απροσεξία και η χαμηλή σχολική επίδοση μπορεί να έχουν πολλές διαφορετικές αιτίες.

Σημαίνει, όμως, ότι οι βαθμοί δεν αποτελούν το μοναδικό κριτήριο αναγνώρισης υψηλών ικανοτήτων.

Ένα παιδί μπορεί να είναι ιδιαίτερα προχωρημένο στα μαθηματικά, αλλά να μην ενδιαφέρεται για την αποστήθιση.

Μπορεί να παρουσιάζει μεγάλη δημιουργικότητα, αλλά να δυσκολεύεται να ολοκληρώσει εργασίες με αυστηρά προκαθορισμένο τρόπο.

Μπορεί να κατανοεί έννοιες πολύ γρήγορα, αλλά να μην έχει αναπτύξει ακόμη τις δεξιότητες οργάνωσης που χρειάζονται για να μετατρέψει αυτή την κατανόηση σε σταθερή σχολική επίδοση.

Οι βαθμοί μετρούν συγκεκριμένες επιδόσεις. Δεν περιγράφουν ολόκληρο το παιδί.

Όταν η σκέψη προχωρά γρηγορότερα από τη συναισθηματική ωριμότητα

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα χαρακτηριστικά που μπορεί να παρατηρηθούν σε ορισμένα παιδιά υψηλών ικανοτήτων είναι η ανομοιόμορφη ανάπτυξη.

Ένα παιδί μπορεί να κατανοεί σύνθετες έννοιες και ταυτόχρονα να δυσκολεύεται να διαχειριστεί μια απογοήτευση.

Μπορεί να κάνει ερωτήσεις για τον χρόνο, το σύμπαν ή τον θάνατο, αλλά να χρειάζεται βοήθεια για να λύσει μια διαφωνία στο παιχνίδι.

Μπορεί να χρησιμοποιεί εντυπωσιακό λεξιλόγιο και λίγα λεπτά αργότερα να κλαίει επειδή έχασε σε ένα επιτραπέζιο.

Δεν υπάρχει καμία αντίφαση.

Η γνωστική, συναισθηματική και κοινωνική ανάπτυξη δεν προχωρούν υποχρεωτικά με τον ίδιο ρυθμό.

Ένα επτάχρονο παιδί παραμένει επτά ετών, ανεξάρτητα από το πόσο προχωρημένη είναι η σκέψη του σε έναν συγκεκριμένο τομέα.

Δεν πρέπει να περιμένουμε από αυτό συναισθηματική ωριμότητα ενηλίκου επειδή μπορεί να συζητήσει μαζί μας ένα δύσκολο θέμα.

Ούτε να του στερήσουμε το δικαίωμα να κάνει λάθη επειδή θεωρούμε ότι «θα έπρεπε να ξέρει καλύτερα».

Η υψηλή ικανότητα σε έναν τομέα δεν συνεπάγεται αυτόματα αντίστοιχη ωριμότητα σε όλους τους υπόλοιπους.

Όταν οι υψηλές δυνατότητες συνυπάρχουν με πραγματικές δυσκολίες

Υπάρχει ακόμη ένα στερεότυπο που χρειάζεται να εγκαταλείψουμε.

Ότι ένα παιδί με υψηλές γνωστικές ικανότητες δεν μπορεί ταυτόχρονα να αντιμετωπίζει μαθησιακές ή νευροαναπτυξιακές δυσκολίες.

Στη διεθνή βιβλιογραφία χρησιμοποιείται ο όρος twice-exceptional, ή 2e, για παιδιά στα οποία συνυπάρχουν υψηλές ικανότητες και μια αναπηρία ή άλλη σημαντική μαθησιακή ή νευροαναπτυξιακή δυσκολία.

Ένα παιδί μπορεί, για παράδειγμα, να παρουσιάζει εξαιρετική μαθηματική σκέψη και ταυτόχρονα δυσλεξία.

Ή υψηλές ικανότητες συλλογισμού και ΔΕΠΥ.

Σε τέτοιες περιπτώσεις, η μία πλευρά του μαθησιακού προφίλ μπορεί να δυσκολεύει την αναγνώριση της άλλης.

Το παιδί μπορεί να μη λαμβάνει βοήθεια επειδή οι δυνατότητές του αντισταθμίζουν ορισμένες δυσκολίες.

Ή να μην αναγνωρίζονται οι υψηλές δυνατότητές του επειδή η προσοχή επικεντρώνεται αποκλειστικά στις δυσκολίες.

Αυτός είναι ένας ακόμη λόγος για τον οποίο οι απλές ετικέτες δεν αρκούν.

Χρειάζεται ολοκληρωμένη κατανόηση του παιδιού.

Η ζήλια που δεν ομολογείται: Όταν οι συγκρίσεις ξεκινούν από τους ενηλίκους

Εδώ φτάνουμε σε μια πλευρά της σχολικής και κοινωνικής ζωής που συχνά αποφεύγουμε να συζητήσουμε.

Δεν συγκρίνουν μόνο τα παιδιά τον εαυτό τους με τους άλλους.

Συγκρίνουν και οι γονείς.

Ποιο παιδί διάβασε πρώτο;

Ποιο έχει καλύτερους βαθμούς;

Ποιο ξεχωρίζει στα μαθηματικά;

Ποιο μιλά καλύτερα ξένες γλώσσες;

Ποιο διακρίνεται σε διαγωνισμούς;

Οι συγκρίσεις αυτές μπορεί να φαίνονται αθώες.

Όμως, όταν η επίδοση ενός παιδιού μετατρέπεται σε μέτρο της επιτυχίας των γονέων του, η συζήτηση παύει να αφορά αποκλειστικά το παιδί.

Αρχίζει να αφορά την αυτοεικόνα των ενηλίκων.

Η κοινωνική ψυχολογία έχει μελετήσει εδώ και δεκαετίες τη διαδικασία της κοινωνικής σύγκρισης.

Οι άνθρωποι συχνά αξιολογούμε τις ικανότητες και τις επιτυχίες μας συγκρίνοντάς τες με εκείνες άλλων ανθρώπων.

Όταν κάποιος θεωρεί ότι ένας άλλος τα καταφέρνει καλύτερα σε έναν τομέα που έχει σημασία για τον ίδιο, η σύγκριση μπορεί να λειτουργήσει ως κίνητρο βελτίωσης.

Μπορεί, όμως, να δημιουργήσει και δυσάρεστα συναισθήματα ή να απειλήσει την αυτοεικόνα του.

Μία πιθανή αντίδραση είναι η υποτίμηση του άλλου.

Και όταν η σύγκριση αφορά τα παιδιά μας, τα πράγματα γίνονται ακόμη πιο ευαίσθητα.

«Δεν είναι τόσο έξυπνο. Οι γονείς του το έχουν παρακάνει»

Ας φανταστούμε μια συζήτηση ανάμεσα σε γονείς.

Ένα παιδί παρουσιάζει ιδιαίτερα ανεπτυγμένες ικανότητες σε έναν τομέα.

Οι γονείς του προσπαθούν να κατανοήσουν τις ανάγκες του. Ίσως αναζητούν πιο απαιτητικές δραστηριότητες. Ίσως συζητούν με το σχολείο ή απευθύνονται σε ειδικό.

Κάποιος άλλος γονέας μπορεί να αντιμετωπίσει αυτή την προσπάθεια με δυσπιστία.

«Όλοι νομίζουν ότι έχουν ιδιοφυΐες».

«Οι γονείς του είναι υπερβολικοί».

«Το έχουν καβαλήσει το καλάμι».

«Εντάξει, μπορεί να είναι καλό στα μαθηματικά, αλλά κοινωνικά δεν τα καταφέρνει».

«Μπορεί να ξέρει πολλά, αλλά δεν έχει καλή συμπεριφορά».

Ας είμαστε ξεκάθαροι.

Μερικές φορές, οι επιφυλάξεις απέναντι στους ισχυρισμούς ενός γονέα μπορεί να είναι απολύτως δικαιολογημένες.

Υπάρχουν γονείς που υπερβάλλουν. Υπάρχουν περιπτώσεις όπου οι δυνατότητες ενός παιδιού παρουσιάζονται με τρόπο που δεν υποστηρίζεται από αντικειμενικά στοιχεία.

Και φυσικά, μια πραγματική δυσκολία στη συμπεριφορά ενός παιδιού δεν πρέπει να αγνοείται επειδή το παιδί έχει υψηλές ικανότητες.

Υπάρχει, όμως, και μια άλλη πιθανότητα.

Ο ενήλικος να μη δυσκολεύεται τόσο να αποδεχτεί την πληροφορία όσο να αποδεχτεί τη σύγκριση που δημιουργείται στο μυαλό του.

Και τότε μπορεί να αναζητήσει κάτι που θα μειώσει τη σημασία της ικανότητας του άλλου παιδιού.

Όχι απαραίτητα συνειδητά.

Όχι απαραίτητα με πρόθεση να πληγώσει.

Αλλά επειδή η υποτίμηση του άλλου μπορεί να προσφέρει μια προσωρινή ανακούφιση από μια δυσάρεστη σύγκριση.

Όταν αναζητούμε ένα ελάττωμα για να αποκαταστήσουμε την ισορροπία

Ας σταθούμε λίγο περισσότερο εδώ.

Ένα παιδί μπορεί να είναι ιδιαίτερα προχωρημένο στα μαθηματικά, αλλά να δυσκολεύεται στη διαχείριση της απογοήτευσης.

Μπορεί να έχει εντυπωσιακό λεξιλόγιο, αλλά να μην είναι ιδιαίτερα οργανωμένο.

Μπορεί να κατανοεί σύνθετες έννοιες, αλλά να μην έχει αναπτύξει ακόμη ορισμένες κοινωνικές δεξιότητες.

Όλα αυτά μπορούν να συνυπάρχουν.

Το πρόβλημα αρχίζει όταν ένας ενήλικος χρησιμοποιεί μια πραγματική ή υποτιθέμενη αδυναμία για να ακυρώσει μια διαφορετική, υπαρκτή ικανότητα.

Σαν να λέει:

«Μπορεί να είναι εξαιρετικό σε αυτό, αλλά αφού δυσκολεύεται σε κάτι άλλο, δεν είναι τελικά τόσο ξεχωριστό».

Όμως οι ανθρώπινες ικανότητες δεν λειτουργούν σαν λογιστικό βιβλίο.

Δεν προσθέτουμε δύο μονάδες στα μαθηματικά και αφαιρούμε δύο από την κοινωνικότητα για να καταλήξουμε σε μια συνολική βαθμολογία αξίας.

Ένα παιδί μπορεί να έχει εξαιρετικές δυνατότητες και πραγματικές αδυναμίες.

Όπως κάθε άνθρωπος.

Το ελάττωμα ενός παιδιού δεν ακυρώνει το χάρισμά του. Και το χάρισμά του δεν ακυρώνει το ελάττωμά του.

Το ένα δεν χρησιμοποιείται για να εξαφανίσουμε το άλλο.

Ακόμη σημαντικότερο: κανένα από τα δύο δεν καθορίζει την ανθρώπινη αξία του.

Η επιστημονική έρευνα για τις κοινωνικές συγκρίσεις προσφέρει ένα χρήσιμο πλαίσιο για να κατανοήσουμε γιατί οι άνθρωποι ενδέχεται να υποτιμούν κάποιον που θεωρούν ότι υπερέχει.

Δεν μας επιτρέπει, όμως, να διαγνώσουμε ζήλια σε έναν συγκεκριμένο γονέα μόνο και μόνο επειδή εξέφρασε μια αρνητική άποψη.

Η διαφορά ανάμεσα στην ειλικρινή παρατήρηση και στη συστηματική υποτίμηση βρίσκεται στα πραγματικά περιστατικά, στον τρόπο έκφρασης και στη συμπεριφορά που ακολουθεί.

Το πιο άδικο σημείο: Όταν η αμφισβήτηση των γονέων μεταφέρεται στο παιδί

Ένας ενήλικος έχει κάθε δικαίωμα να διαφωνεί με τον τρόπο που άλλοι γονείς μεγαλώνουν το παιδί τους.

Μπορεί να θεωρεί ότι είναι υπερπροστατευτικοί, ότι έχουν υπερβολικές προσδοκίες ή ότι δίνουν μεγαλύτερη σημασία στις επιδόσεις από όση χρειάζεται.

Αυτές οι απόψεις μπορούν να συζητηθούν.

Αλλά υπάρχει μια γραμμή που δεν πρέπει να περνάμε.

Το παιδί δεν είναι υπεύθυνο για την εικόνα που έχουν οι άλλοι για τους γονείς του.

Δεν πρέπει να γίνεται στόχος ειρωνείας επειδή κάποιος θεωρεί τη μητέρα ή τον πατέρα του υπερβολικό.

Δεν πρέπει να αμφισβητούνται οι δυνατότητές του ως έμμεσος τρόπος να αμφισβητηθούν οι γονείς του.

Και δεν πρέπει οι δυσκολίες του να μετατρέπονται σε επιχειρήματα μιας άτυπης αντιπαράθεσης ενηλίκων.

Γιατί το παιδί δεν συμμετέχει σε κανέναν διαγωνισμό γονεϊκής επιβεβαίωσης.

Μπορεί απλώς να προσπαθεί να μάθει, να παίξει και να βρει τη θέση του στην ομάδα.

Η πιο δύσκολη ερώτηση για όλους μας

Πριν σχολιάσουμε τις ικανότητες ενός άλλου παιδιού, ίσως αξίζει να αναρωτηθούμε:

Αν το ίδιο ακριβώς χαρακτηριστικό το παρουσίαζε το δικό μας παιδί, θα το αξιολογούσαμε με τον ίδιο τρόπο;

Θα θεωρούσαμε την περιέργειά του ενοχλητική ή εντυπωσιακή;

Την επιμονή του ξεροκεφαλιά ή αποφασιστικότητα;

Την προχωρημένη σκέψη του επίδειξη ή ικανότητα;

Και αν ένα άλλο παιδί πετύχαινε κάτι που το δικό μας δεν έχει ακόμη καταφέρει, θα μπορούσαμε να χαρούμε γι’ αυτό χωρίς να αισθανθούμε ότι μειώνεται η αξία του δικού μας;

Δεν είναι εύκολες ερωτήσεις.

Αλλά ίσως είναι πιο χρήσιμες από το να συζητάμε διαρκώς ποιο παιδί είναι καλύτερο.

Η επιτυχία ενός παιδιού δεν αφαιρεί τίποτα από την αξία ενός άλλου.

Όταν οι ενήλικοι διδάσκουν τον ανταγωνισμό χωρίς να το καταλαβαίνουν

Τα παιδιά παρατηρούν.

Ακούν πώς μιλάμε για τους άλλους.

Καταλαβαίνουν πότε θαυμάζουμε μια επιτυχία και πότε προσπαθούμε να τη μειώσουμε.

Αν ένας γονέας σχολιάζει συνεχώς αρνητικά έναν συμμαθητή που διακρίνεται, το παιδί του μπορεί να υιοθετήσει παρόμοιες στάσεις.

Δεν είναι βέβαιο ότι θα συμβεί.

Ούτε κάθε παιδική σύγκρουση προέρχεται από τις απόψεις των γονέων.

Όμως οι ενήλικοι αποτελούμε πρότυπα συμπεριφοράς.

Αν θέλουμε τα παιδιά να αναγνωρίζουν τις ικανότητες των άλλων χωρίς να αισθάνονται κατώτερα, πρέπει πρώτα να μπορούμε να το κάνουμε εμείς.

Η πρόοδος δεν είναι ένα περιορισμένο αγαθό που πρέπει να μοιραστεί ανάμεσα στους μαθητές.

Και η αναγνώριση μιας ιδιαίτερης ικανότητας δεν αποτελεί προσβολή προς όσους δεν την παρουσιάζουν.

GRDiscovery Channel Advertisement
GRDiscovery Channel Advertisement

Μπορεί ένα παιδί να γίνει στόχος επειδή ξεχωρίζει;

Ναι, μπορεί.

Όπως μπορεί να γίνει στόχος για πολλούς άλλους λόγους.

Ορισμένα παιδιά με υψηλές ακαδημαϊκές δυνατότητες μπορεί να αντιμετωπίσουν κοροϊδία, κοινωνικό αποκλεισμό ή επιθετικές συμπεριφορές.

Αυτό δεν σημαίνει ότι τα χαρισματικά παιδιά είναι γενικά πιο ευάλωτα στον σχολικό εκφοβισμό.

Η σχετική επιστημονική βιβλιογραφία δεν επιτρέπει ένα τόσο απλό συμπέρασμα. Τα ευρήματα διαφέρουν ανάλογα με την ηλικία, το εκπαιδευτικό περιβάλλον, τον τρόπο αναγνώρισης των μαθητών και τη μορφή θυματοποίησης που εξετάζεται.

Ακόμη κι όταν διαπιστώνεται αυξημένη θυματοποίηση σε κάποια ομάδα, αυτό δεν αποδεικνύει ότι η ζήλια είναι η αιτία.

Είναι σημαντικό να ξεχωρίζουμε τη συνηθισμένη διαφωνία από τον εκφοβισμό, ο οποίος συνδέεται με επαναλαμβανόμενη επιθετική συμπεριφορά και ανισορροπία δύναμης.

Αν ένα παιδί αναφέρει συστηματική κοροϊδία, αποκλεισμό ή φόβο για το σχολείο, δεν αρκεί να του πούμε να αγνοήσει τους άλλους.

Χρειάζεται να το ακούσουμε, να κατανοήσουμε τα πραγματικά περιστατικά και να συνεργαστούμε με το σχολείο.

Χωρίς βιαστικές κατηγορίες.

Χωρίς αυθαίρετες ερμηνείες για τα κίνητρα των άλλων.

Και χωρίς να μεταφέρουμε την ευθύνη στο παιδί που δέχεται την αρνητική συμπεριφορά.

Όταν το σχολείο μπερδεύει την ισότητα με την ομοιομορφία

Ας φανταστούμε δύο μαθητές στην ίδια τάξη.

Ο πρώτος δυσκολεύεται να κατανοήσει μια μαθηματική έννοια.

Ο δεύτερος την έχει ήδη κατανοήσει και χρειάζεται κάτι πιο απαιτητικό.

Θα θεωρούσαμε λογικό να αρνηθούμε βοήθεια στον πρώτο μαθητή επειδή οι υπόλοιποι δεν τη χρειάζονται;

Προφανώς όχι.

Γιατί, λοιπόν, να θεωρούμε αυτονόητο ότι ο δεύτερος πρέπει απλώς να περιμένει;

Η ισότητα στην εκπαίδευση δεν σημαίνει ότι κάθε παιδί χρειάζεται ακριβώς την ίδια δραστηριότητα, στον ίδιο χρόνο και με τον ίδιο βαθμό δυσκολίας.

Σημαίνει ότι όλα τα παιδιά πρέπει να έχουν ουσιαστικές ευκαιρίες μάθησης.

Αυτό δεν είναι εύκολο στην πράξη.

Ο εκπαιδευτικός έχει να αντιμετωπίσει μια τάξη με διαφορετικές ανάγκες, περιορισμένο χρόνο και συγκεκριμένη διδακτέα ύλη.

Δεν μπορούμε να απαιτούμε από έναν άνθρωπο να δημιουργεί καθημερινά είκοσι διαφορετικά εκπαιδευτικά προγράμματα.

Η διαφοροποιημένη διδασκαλία χρειάζεται οργάνωση, επιμόρφωση, κατάλληλο υλικό και θεσμική υποστήριξη.

Για ένα παιδί που έχει ήδη κατακτήσει την ύλη, η λύση δεν είναι απαραίτητα περισσότερες ασκήσεις.

Μπορεί να είναι βαθύτερα προβλήματα, σύνθετες εφαρμογές, δημιουργικές δραστηριότητες ή διαφορετικοί τρόποι εξερεύνησης της ίδιας γνώσης.

Ούτε πρέπει να μετατρέπεται συνεχώς στον βοηθό του δασκάλου, επειδή τελειώνει πρώτο.

Η συνεργασία με τους συμμαθητές είναι πολύτιμη.

Δεν πρέπει, όμως, να υποκαθιστά τις δικές του ευκαιρίες να μάθει κάτι καινούργιο.

Το παιδί που μαθαίνει γρηγορότερα δεν χρειάζεται απλώς περισσότερη δουλειά. Χρειάζεται ουσιαστικότερη πρόκληση.

Ελλάδα: Υπάρχει νομική αναγνώριση. Υπάρχει όμως και αντίστοιχη υποστήριξη;

Εδώ η συζήτηση αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τους Έλληνες γονείς και εκπαιδευτικούς.

Η ελληνική νομοθεσία αναγνωρίζει ρητά τους μαθητές με ιδιαίτερα ανεπτυγμένες νοητικές ικανότητες και ταλέντα.

Συγκεκριμένα, το άρθρο 3, παράγραφος 3, του Νόμου 3699/2008 αναφέρεται σε μαθητές των οποίων μία ή περισσότερες νοητικές ικανότητες και ταλέντα υπερβαίνουν κατά πολύ τα αναμενόμενα για την ηλικιακή τους ομάδα.

Η διάταξη προβλέπει την ανάπτυξη προτύπων αξιολόγησης και ειδικών εκπαιδευτικών προγραμμάτων.

Περιλαμβάνει, ωστόσο, και μια ουσιαστική διευκρίνιση: οι λοιπές διατάξεις του συγκεκριμένου νόμου δεν εφαρμόζονται αυτομάτως σε αυτούς τους μαθητές.

Επομένως, η νομοθετική αναγνώριση δεν πρέπει να συγχέεται με την αυτόματη εξασφάλιση συγκεκριμένων εκπαιδευτικών παροχών.

Το γεγονός ότι υπάρχει μια σχετική πρόβλεψη δεν αρκεί για να συμπεράνουμε ότι κάθε ελληνικό δημόσιο σχολείο διαθέτει οργανωμένο πρόγραμμα αναγνώρισης και υποστήριξης μαθητών υψηλών ικανοτήτων.

Και εδώ βρίσκεται το ουσιαστικό ερώτημα.

Τι συμβαίνει στην πράξη όταν ένα παιδί χρειάζεται περισσότερα μαθησιακά ερεθίσματα από εκείνα που του προσφέρει η καθημερινή τάξη;

Ποιες δυνατότητες έχει ο εκπαιδευτικός;

Πώς μπορεί να συνεργαστεί το σχολείο με την οικογένεια;

Πώς διασφαλίζουμε ότι οι ευκαιρίες ανάπτυξης δεν εξαρτώνται αποκλειστικά από τους οικονομικούς πόρους ή την ενημέρωση των γονέων;

Αυτά είναι ερωτήματα που δεν απαντώνται απλώς με την ύπαρξη ενός νόμου.

Τι μπορεί να κάνει πρακτικά ένας γονέας στην Ελλάδα;

Το πρώτο βήμα δεν είναι απαραίτητα η αναζήτηση μιας επίσημης ταμπέλας.

Είναι η συζήτηση με τον εκπαιδευτικό.

Ένας γονέας μπορεί να παρουσιάσει συγκεκριμένα παραδείγματα από τον τρόπο που μαθαίνει το παιδί, τις δραστηριότητες που το ενδιαφέρουν και τις δυσκολίες που ενδεχομένως αντιμετωπίζει.

Μπορεί να ζητήσει να συζητηθούν κατάλληλες μαθησιακές προκλήσεις, διαφοροποιημένες εργασίες ή δραστηριότητες εμπλουτισμού, όπου αυτό είναι παιδαγωγικά και οργανωτικά εφικτό.

Αν υπάρχουν ενδείξεις μαθησιακών, συναισθηματικών ή νευροαναπτυξιακών δυσκολιών, χρειάζεται ξεχωριστή διερεύνηση με τους κατάλληλους επαγγελματίες και τις προβλεπόμενες εκπαιδευτικές διαδικασίες.

Δεν πρέπει να θεωρούμε ότι η πιθανή χαρισματικότητα συνεπάγεται αυτόματα δικαίωμα σε συγκεκριμένη υπηρεσία, παράλληλη στήριξη ή ειδικό πρόγραμμα.

Οι αρμοδιότητες και οι προϋποθέσεις κάθε υπηρεσίας χρειάζονται ξεχωριστή επιβεβαίωση.

Κυρίως, όμως, η οικογένεια δεν πρέπει να μετατρέψει τη συνεργασία με το σχολείο σε μια αντιπαράθεση για το αν το παιδί είναι «εξυπνότερο».

Η συζήτηση είναι πολύ πιο παραγωγική όταν επικεντρώνεται στις πραγματικές μαθησιακές ανάγκες.

CTY Greece: Μια οργανωμένη ελληνική πρωτοβουλία

Στην Ελλάδα λειτουργεί το CTY Greece του Κολλεγίου Ανατόλια, ένα κέντρο που προσφέρει εκπαιδευτικές ευκαιρίες για μαθητές με υψηλές ακαδημαϊκές δυνατότητες.

Το CTY Greece δημιουργήθηκε το 2013 μέσα από τη συνεργασία του Κολλεγίου Ανατόλια με το Johns Hopkins University και με την ιδρυτική υποστήριξη του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος.

Προσφέρει διαφορετικά προγράμματα εμπλουτισμένης μάθησης, μεταξύ των οποίων θερινά, διαδικτυακά και άλλες εκπαιδευτικές δραστηριότητες.

Η συμμετοχή εξαρτάται από συγκεκριμένα κριτήρια, την ηλικία και το πρόγραμμα.

Υπάρχουν επίσης δυνατότητες υποτροφιών βάσει προϋποθέσεων.

Σύμφωνα με στοιχεία που δημοσιεύει η Eurobank για την περίοδο 2013–2023, περισσότερα από 7.500 παιδιά είχαν παρακολουθήσει προγράμματα του CTY Greece, ενώ περισσότερα από 1.600 είχαν λάβει υποτροφίες για θερινά προγράμματα.

Πρόκειται για μια σημαντική πρωτοβουλία που δείχνει ότι υπάρχει ανάγκη και ενδιαφέρον για τέτοιες εκπαιδευτικές ευκαιρίες.

Δεν μπορεί, όμως, από μόνη της να υποκαταστήσει την ανάγκη για κατάλληλη υποστήριξη μέσα στο καθημερινό σχολικό περιβάλλον.

Η πρόσβαση σε ουσιαστική εκπαίδευση δεν πρέπει να εξαρτάται αποκλειστικά από το πού κατοικεί ένα παιδί ή από τις δυνατότητες της οικογένειάς του.

Τι κάνουν άλλες χώρες; Τρεις διαφορετικές προσεγγίσεις

Η διεθνής εμπειρία παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον επειδή δείχνει ότι δεν υπάρχει ένα μοναδικό μοντέλο εκπαίδευσης μαθητών υψηλών ικανοτήτων.

Ηνωμένες Πολιτείες: Προγράμματα, αλλά και μεγάλες διαφορές

Στις Ηνωμένες Πολιτείες υπάρχουν προγράμματα gifted and talented education, αλλά η αναγνώριση και οι διαθέσιμες εκπαιδευτικές παροχές διαφέρουν σημαντικά ανάμεσα στις πολιτείες και στις σχολικές περιφέρειες.

Ορισμένα σχολεία προσφέρουν προχωρημένα μαθήματα, δυνατότητες επιτάχυνσης ή ειδικά προγράμματα εμπλουτισμού.

Άλλα διαθέτουν λιγότερους πόρους και περιορισμένες επιλογές.

Η NAGC επισημαίνει επίσης ότι η αναγνώριση χαρισματικών μαθητών δεν είναι εξίσου αντιπροσωπευτική όλων των κοινωνικών και δημογραφικών ομάδων.

Αυτό αναδεικνύει ένα ουσιαστικό πρόβλημα: ακόμη και όταν ένα εκπαιδευτικό σύστημα διαθέτει ειδικά προγράμματα, χρειάζεται να εξετάζουμε ποια παιδιά έχουν πραγματικά πρόσβαση σε αυτά.

Αγγλία: Η συζήτηση για τους μαθητές υψηλών επιδόσεων επιστρέφει

Στην Αγγλία, το παλαιότερο εθνικό πρόγραμμα Young, Gifted and Talented έχει καταργηθεί εδώ και χρόνια.

Η υποστήριξη των μαθητών υψηλών δυνατοτήτων συνδέεται πλέον περισσότερο με τις πρακτικές των σχολείων και τη διαφοροποιημένη διδασκαλία, παρά με ένα ενιαίο αντίστοιχο εθνικό πρόγραμμα.

Τον Νοέμβριο του 2026, το εκπαιδευτικό περιοδικό Tes επανέφερε τη συζήτηση για το κατά πόσο τα σχολεία προσφέρουν επαρκείς ευκαιρίες στους πιο προχωρημένους μαθητές.

Το δίλημμα παραμένει επίκαιρο.

Χρειάζονται ειδικά προγράμματα;

Ή πρέπει η γενική τάξη να γίνει πιο ικανή να ανταποκρίνεται σε διαφορετικούς ρυθμούς και επίπεδα μάθησης;

Πιθανότατα η απάντηση δεν βρίσκεται σε μια απόλυτη επιλογή ανάμεσα στα δύο.

Σιγκαπούρη: Μια ενδιαφέρουσα αλλαγή από το 2027

Η Σιγκαπούρη αποτελεί ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον παράδειγμα επειδή προχωρά σε αλλαγές στον τρόπο υποστήριξης των μαθητών με υψηλές ακαδημαϊκές δυνατότητες.

Σύμφωνα με το Υπουργείο Παιδείας της χώρας, από το 2027 θα διευρυνθεί η πρόσβαση σε σχολικές δραστηριότητες εμπλουτισμού, ώστε να ωφελείται περίπου το 10% των μαθητών μιας ηλικιακής ομάδας, έναντι περίπου 7% προηγουμένως.

Παράλληλα, προβλέπονται εβδομαδιαίες προχωρημένες ενότητες σε Αγγλικά, Μαθηματικά ή Φυσικές Επιστήμες σε 15 καθορισμένα κέντρα, για μαθητές που κρίνεται ότι μπορούν να ωφεληθούν από πρόσθετες προκλήσεις.

Η κατεύθυνση των αλλαγών είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα.

Αντί να στηρίζεται αποκλειστικά στη μετακίνηση επιλεγμένων μαθητών σε συγκεκριμένα σχολεία, το νέο μοντέλο επιδιώκει να διευρύνει τις ευκαιρίες μέσα από το σχολικό περιβάλλον και συμπληρωματικές δραστηριότητες.

Δεν γνωρίζουμε ακόμη ποια θα είναι τα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα αυτής της μεταρρύθμισης.

Αλλά η φιλοσοφία της αξίζει να συζητηθεί.

Πώς μπορούμε να αναγνωρίζουμε τις ιδιαίτερες δυνατότητες χωρίς να απομονώνουμε τα παιδιά που τις παρουσιάζουν;

Τι μας δείχνει η διεθνής σύγκριση;

Οι τρεις αυτές περιπτώσεις δεν αποτελούν μια κατάταξη εκπαιδευτικών συστημάτων.

Δείχνουν, όμως, ότι η αναγνώριση υψηλών ικανοτήτων δεν αρκεί.

Χρειάζονται πραγματικές ευκαιρίες μάθησης.

Χρειάζονται διαδικασίες που δεν αποκλείουν παιδιά λόγω οικονομικών ή κοινωνικών συνθηκών.

Χρειάζεται υποστήριξη των εκπαιδευτικών.

Και χρειάζεται μια συνεχής προσπάθεια να μη μετατραπεί η διαφορετική εκπαιδευτική ανάγκη σε κοινωνική ετικέτα.

Το ζητούμενο δεν είναι να δημιουργήσουμε μια μικρή ομάδα παιδιών που θεωρούνται ανώτερα.

Είναι να οικοδομήσουμε ένα σχολείο που μπορεί να ανταποκρίνεται καλύτερα στις διαφορετικές δυνατότητες όλων.

Πώς μπορούν να αντιδράσουν οι γονείς χωρίς να μπουν στον ίδιο ανταγωνισμό;

Αν ένας γονέας θεωρεί ότι το παιδί του αντιμετωπίζει υποτίμηση λόγω των ικανοτήτων του, είναι φυσικό να αισθανθεί θυμό.

Αλλά η απάντηση δεν είναι να αρχίσει να συγκρίνει αντίστροφα τα παιδιά.

Δεν χρειάζεται να αποδείξει ότι το δικό του είναι καλύτερο.

Δεν χρειάζεται να υποτιμήσει τους συμμαθητές του.

Ούτε να αποδώσει σε κάθε αρνητικό σχόλιο τη ζήλια ως βέβαιο κίνητρο.

Χρειάζεται πρώτα να ξεχωρίσει τις πραγματικές συμπεριφορές από τις υποθέσεις για τα κίνητρα.

Αν υπάρχουν επαναλαμβανόμενα περιστατικά κοροϊδίας, αποκλεισμού ή εχθρικής συμπεριφοράς, χρειάζεται να τα καταγράψει και να συνεργαστεί με το σχολείο.

Αν κάποιος ενήλικος εκφράζει μια εύλογη ανησυχία για τη συμπεριφορά του παιδιού, αξίζει να την ακούσει.

Αν, όμως, η συζήτηση μετατρέπεται σε διαρκή προσπάθεια αμφισβήτησης ή απαξίωσης, δεν είναι υποχρεωμένος να συμμετέχει.

Μπορεί να θέσει όρια.

Και πάνω απ’ όλα, χρειάζεται να προστατεύσει το παιδί από την αίσθηση ότι πρέπει να αποδεικνύει συνεχώς την αξία του.

Η καλύτερη απάντηση στην υποτίμηση δεν είναι η επίδειξη ανωτερότητας. Είναι η αυτοπεποίθηση που δεν χρειάζεται να μειώσει κανέναν.

Η τεχνολογία μπορεί να ανοίξει περισσότερους δρόμους μάθησης

Εδώ η συζήτηση συναντά τον κόσμο της τεχνολογίας.

Για δεκαετίες, οι εκπαιδευτικές δυνατότητες ενός παιδιού εξαρτιόνταν σε μεγάλο βαθμό από τα βιβλία, τους διαθέσιμους πόρους και τον χρόνο που μπορούσε να αφιερώσει ο εκπαιδευτικός.

Σήμερα, ένα παιδί με έντονο ενδιαφέρον για την αστρονομία μπορεί να εξερευνήσει επιστημονικές προσομοιώσεις.

Ένα άλλο μπορεί να μάθει τις βασικές αρχές του προγραμματισμού.

Ένα τρίτο μπορεί να δημιουργήσει ψηφιακές ιστορίες, μουσική ή εκπαιδευτικά παιχνίδια.

Και το σημαντικότερο: αυτές οι δυνατότητες δεν πρέπει να περιορίζονται στα παιδιά που έχουν αναγνωριστεί ως χαρισματικά.

Η τεχνολογία μπορεί να προσφέρει περισσότερους δρόμους εξερεύνησης σε όλα τα παιδιά.

Μπορεί η τεχνητή νοημοσύνη να βοηθήσει;

Η AI δημιουργεί νέες δυνατότητες προσαρμογής εκπαιδευτικού υλικού.

Ένας εκπαιδευτικός μπορεί να χρησιμοποιήσει κατάλληλα εργαλεία για να προετοιμάσει δραστηριότητες διαφορετικών επιπέδων δυσκολίας.

Ένας γονέας μπορεί να αναζητήσει ιδέες για πειράματα, κατασκευές και εκπαιδευτικά παιχνίδια.

Ένα παιδί μπορεί, με την κατάλληλη καθοδήγηση, να εξερευνήσει ένα θέμα πέρα από τα όρια του σχολικού βιβλίου.

Αλλά χρειάζεται να θυμόμαστε κάτι ουσιαστικό.

Η AI δεν μπορεί να διαγνώσει αξιόπιστα τη χαρισματικότητα μέσα από μια απλή συνομιλία.

Δεν γνωρίζει αυτομάτως τις συναισθηματικές και κοινωνικές ανάγκες του παιδιού.

Και δεν πρέπει να μετατραπεί σε έναν ακόμη μηχανισμό που κατατάσσει τους μαθητές σε έξυπνους και λιγότερο έξυπνους.

Η UNESCO επισημαίνει την ανάγκη ανθρώπινης εποπτείας, προστασίας των προσωπικών δεδομένων και ηλικιακά κατάλληλης χρήσης της γενετικής AI στην εκπαίδευση.

Για τα μικρότερα παιδιά, οι ενήλικοι μπορούν να χρησιμοποιούν την AI για να σχεδιάζουν δραστηριότητες και να εμπλουτίζουν τη μάθηση, χωρίς να χρειάζεται να αφήνουν το παιδί μόνο του απέναντι σε ένα γενικής χρήσης chatbot.

Η τεχνολογία μπορεί να γίνει σύμμαχος της περιέργειας.

Δεν μπορεί να αντικαταστήσει τη σχέση εμπιστοσύνης ανάμεσα στο παιδί, στον εκπαιδευτικό και στον γονέα.

Το μεγαλύτερο λάθος: Να μετατρέψουμε το παιδί σε μια υπόσχεση επιτυχίας

Ας υποθέσουμε ότι ένα παιδί έχει πράγματι ιδιαίτερα υψηλές ικανότητες.

Τι σημαίνει αυτό για το μέλλον του;

Όχι απαραίτητα αυτό που φανταζόμαστε.

Δεν είναι υποχρεωμένο να γίνει επιστήμονας επειδή αγαπά τα μαθηματικά.

Δεν χρειάζεται να γίνει προγραμματιστής επειδή του αρέσουν οι υπολογιστές.

Δεν πρέπει να συμμετέχει σε κάθε διαγωνισμό επειδή μπορεί να τα καταφέρει.

Έχει δικαίωμα να αλλάξει ενδιαφέροντα.

Να αποτύχει.

Να βαρεθεί.

Να μη θέλει να συνεχίσει μια δραστηριότητα.

Να παίξει χωρίς κάποιον εκπαιδευτικό στόχο.

Και κυρίως, να μη νιώθει ότι η αγάπη των γονέων του εξαρτάται από την επίδοσή του.

Αυτό ισχύει για όλα τα παιδιά.

Δεν μεγαλώνουμε ένα βιογραφικό. Μεγαλώνουμε έναν άνθρωπο.

Η ερώτηση που ίσως πρέπει να αλλάξουμε

Συχνά οι γονείς αναρωτιόμαστε:

«Είναι το παιδί μου χαρισματικό;»

Η ερώτηση είναι κατανοητή.

Αλλά ίσως υπάρχει μια σημαντικότερη.

«Τι χρειάζεται το παιδί μου για να αναπτύξει τις δυνατότητές του και να αισθάνεται καλά με τον εαυτό του;»

Η πρώτη ερώτηση αναζητά μια κατηγορία.

Η δεύτερη αναζητά κατανόηση.

Ένα παιδί μπορεί να χρειάζεται πιο απαιτητικά μαθηματικά.

Ένα άλλο περισσότερη βοήθεια στην ανάγνωση.

Ένα τρίτο υποστήριξη στις κοινωνικές του σχέσεις.

Και ένα τέταρτο μπορεί να χρειάζεται όλα τα παραπάνω.

Η δίκαιη εκπαίδευση δεν απαιτεί να προσφέρουμε σε όλους ακριβώς το ίδιο.

Απαιτεί να προσπαθούμε να κατανοήσουμε τι χρειάζεται ο καθένας, χωρίς να αφαιρούμε ευκαιρίες από τους υπόλοιπους.

Και η ώριμη γονεϊκή στάση δεν απαιτεί να θεωρούμε το δικό μας παιδί καλύτερο.

Απαιτεί να μπορούμε να αναγνωρίζουμε τις δυνατότητες των άλλων παιδιών χωρίς να αισθανόμαστε ότι μειώνεται η αξία του δικού μας.

Το χέρι που δεν σηκώθηκε

Ας επιστρέψουμε στην τάξη της αρχής.

Στο παιδί που γνώριζε την απάντηση αλλά δίστασε να σηκώσει το χέρι του.

Δεν γνωρίζουμε αν είναι χαρισματικό.

Δεν γνωρίζουμε αν κάποιος το ζηλεύει.

Δεν γνωρίζουμε αν ο δισταγμός του οφείλεται στον φόβο, στη συστολή ή σε κάτι εντελώς διαφορετικό.

Γνωρίζουμε, όμως, κάτι που δεν απαιτεί κανένα τεστ νοημοσύνης.

Κανένα παιδί δεν πρέπει να φοβάται να εκφράσει όσα γνωρίζει.

Κανένα παιδί δεν πρέπει να αισθάνεται λιγότερο σημαντικό επειδή κάποιος άλλος μαθαίνει γρηγορότερα.

Και κανένας ενήλικος δεν χρειάζεται να αναζητά τις αδυναμίες ενός άλλου παιδιού για να αισθανθεί υπερήφανος για το δικό του.

Ίσως το σημαντικότερο που μπορούμε να κάνουμε δεν είναι να ζητήσουμε από το παιδί που γνωρίζει την απάντηση να κατεβάσει το χέρι του.

Είναι να δημιουργήσουμε μια τάξη όπου θα υπάρχει χώρος να σηκωθούν όλα τα χέρια.

Για διαφορετικούς λόγους.

Με διαφορετικές απαντήσεις.

Με διαφορετικές δυνατότητες.

Χωρίς κανένα παιδί να χρειάζεται να αποδείξει ότι αξίζει περισσότερο από κάποιο άλλο.

Και χωρίς κανένα να χρειάζεται να κρύψει όσα μπορεί να κάνει.

Γιατί το πραγματικό μέτρο μιας κοινωνίας δεν είναι πόσα εξαιρετικά παιδιά αναγνωρίζει.

Είναι πόσα παιδιά επιτρέπει να εξελιχθούν χωρίς να τα αναγκάζει να μικρύνουν τον εαυτό τους για να γίνουν αποδεκτά.


Πηγές και περαιτέρω ανάγνωση

AppleWorldHellas AWH
APPLEWORLDHELLAS COMMUNITY

Η Apple είναι μόνο η αρχή.

Ειδήσεις, αναλύσεις, οδηγοί, τεχνολογία και podcasts. Μείνετε κοντά στην κοινότητα του AppleWorldHellas και μη χάνετε όσα αξίζουν την προσοχή σας.

Ακολουθήστε μας στο Google Search ↗

Βρείτε μας στα κοινωνικά δίκτυα

🎙️ AppleWorldHellas Podcast

Οι ιστορίες και οι εξελίξεις της Apple, με συζήτηση, άποψη και τη δική μας ματιά.

Dimitrios Georgoulas
Dimitrios Georgoulashttps://appleworldhellas.com/dimitrios-georgoulas/
Dimitris is the co-owner and chief in editor of AppleWorldHellas. With a PhD Degree in Wireless Sensor Networks and with more than 10 years experience in covering Apple and technology news he loves the challenges and new adventures.
Video thumbnail
iPhone 17 Pro Max Unboxing και πρώτες εντυπώσεις : Η γρήγορη έκδοση !
05:37
Video thumbnail
Quad Lock: Το Απόλυτο Οικοσύστημα Στήριξης και Φόρτισης για το Αυτοκίνητο
21:24
Video thumbnail
MAG Cases - McLaren Edition: Καινοτομία απόδοση και premium αίσθηση F1
15:06
Video thumbnail
Quad Lock iPhone 16 Series Cases Review - Ένα μοναδικό οικοσύστημα που διαφέρει
16:31
Video thumbnail
iPhone 16 Pro Unboxing και Πρώτες Εντυπώσεις: Πόσο εύκολα θα κερδίσει τους καταναλωτές φέτος;
29:30
Video thumbnail
🐁 Logitech MX Master 3S για Mac: Το καλύτερο ποντίκι για χρήστες Mac;
24:21
Video thumbnail
🖥️🥸 Minisforum NAB6 Lite: Ένα Mini PC που δεν πρέπει να προσπεράσετε
29:21
Video thumbnail
🤩 Govee TV Backlight 3 Lite: Το δοκιμάσαμε, εντυπωσιατήκαμε και σας έχουμε και εκπτωτική προσφορά!
36:04
Video thumbnail
😮🤩 Withings Body Scan: Δοκιμάσαμε την πιο έξυπνη και premium ζυγαριά της αγοράς!
29:31
Video thumbnail
Withings ScanWatch 2 Review: Η διαφορετικότητα του που μας κέρδισε
37:34
Video thumbnail
💼 GRAMS28 109 Essential Case & 132 Essential Pro Case Review: Μια μοναδική εμπειρία που ξεχωρίζει
26:50
Video thumbnail
👨🏻‍💻 Lofree Flow Keyboard: Ένα μηχανικό πληκτρολόγιο χαμηλού προφίλ που δεν πρέπει να προσπεράσετε
15:52
Video thumbnail
Lululook 360 Rotating Foldable Laptop Stand: Είναι μια από τις καλύτερες επιλογές της αγοράς;
18:54
Video thumbnail
Mujjo δερμάτινες θήκες για iPhone 15 Pro/Pro Max Review: Γιατί και φέτος είναι στις top επιλογές
15:09
Video thumbnail
📱iPhone 15 Pro Max Review: Ακόμη πιο κοντά στο τέλειο
42:11