Το άλμα δεν βγαίνει. Ο χαρακτήρας πέφτει ξανά στο ίδιο σημείο. Το παιδί σφίγγει το χειριστήριο, ξαναδοκιμάζει και κοιτάζει προς το μέρος μας.
«Δεν μπορώ».
Κι εμείς, σχεδόν αυτόματα, απλώνουμε το χέρι.
«Δώσ’ το μου λίγο».
Ξέρουμε τι πρέπει να γίνει. Ένα κουμπί λίγο νωρίτερα, μια διαφορετική διαδρομή, μια κίνηση που έχουμε επαναλάβει εκατοντάδες φορές σε άλλα παιχνίδια. Σε λίγα δευτερόλεπτα η πίστα έχει περάσει. Το πρόβλημα λύθηκε.
Μόνο που αξίζει να αναρωτηθούμε ποιο ακριβώς ήταν το πρόβλημα. Να φτάσει ο χαρακτήρας στην επόμενη οθόνη ή να βρούμε πώς μπορεί το παιδί να συνεχίσει;
Ανάμεσα στα δύο χωράει μια ολόκληρη συζήτηση για τη βοήθεια.
Η πρόοδός του δεν είναι δική μας εκκρεμότητα
Όταν παρακολουθούμε κάποιον να δυσκολεύεται σε κάτι που εμείς ξέρουμε, η λύση μοιάζει αυτονόητη. Το δύσκολο είναι να θυμόμαστε ότι για τον άλλον δεν είναι.
Στο παιχνίδι αυτό γίνεται ιδιαίτερα ορατό. Βλέπουμε την πλατφόρμα, καταλαβαίνουμε τον γρίφο, αναγνωρίζουμε το μοτίβο του αντιπάλου. Θέλουμε να πούμε την απάντηση πριν ολοκληρωθεί η επόμενη προσπάθεια.
Μερικές φορές μπορεί απλώς να βιαζόμαστε. Το φαγητό είναι έτοιμο, η ώρα τελειώνει, δεν έχουμε διάθεση να δούμε την ίδια σκηνή άλλη μία φορά. Η δική μας ανάγκη να προχωρήσουμε συναντά την προσπάθεια του παιδιού.
Δεν χρειάζεται να μετατρέψουμε αυτή τη στιγμή σε ενοχή. Χρειάζεται όμως να ξεχωρίζουμε τι προσπαθούμε να εξυπηρετήσουμε.
Αν θέλουμε να τελειώσει το παιχνίδι επειδή πρέπει να φύγουμε, μπορούμε να το πούμε. Αν θέλουμε να βοηθήσουμε, ας μάθουμε πρώτα τι βοήθεια χρειάζεται.
Το «δεν μπορώ» δεν περιγράφει πάντα το ίδιο πράγμα
Μπορεί να μην έχει καταλάβει ποιο κουμπί κάνει τι. Μπορεί να ξέρει τη λύση, αλλά να δυσκολεύεται στον συντονισμό. Μπορεί να μην πρόλαβε να διαβάσει την οδηγία. Ίσως απλώς να κουράστηκε.
Μπορεί ακόμη να θέλει να το ακούσουμε να παραπονιέται για λίγο και μετά να ξαναδοκιμάσει.
Αν απαντάμε σε όλα αυτά παίρνοντας το χειριστήριο, προσφέρουμε την ίδια λύση σε διαφορετικές ανάγκες.
Μια μικρή ερώτηση αφήνει περισσότερες δυνατότητες: «Θέλεις μια ιδέα, να σου δείξω ή να το δοκιμάσεις ακόμη μία φορά;»
Δεν είναι κάποια μαγική παιδαγωγική φράση. Είναι ένας πρακτικός τρόπος να μην αποφασίζουμε μόνοι μας τι εννοούσε το παιδί όταν ζήτησε βοήθεια.
Και κάποιες φορές η απάντηση θα είναι απολύτως ξεκάθαρη: «Πέρασέ το εσύ αυτό το σημείο».
Υπάρχει χώρος και γι’ αυτό.
Δεν χρειάζεται κάθε πίστα να γίνει μάθημα ζωής
Η συζήτηση για την αυτονομία μπορεί εύκολα να φτάσει στο άλλο άκρο. Να επιμένουμε ότι το παιδί πρέπει να τα καταφέρει μόνο του, επειδή διαφορετικά «δεν θα μάθει να προσπαθεί».
Ένα παιχνίδι όμως παραμένει και ψυχαγωγία. Δεν χρειάζεται κάθε απόγευμα να εξελίσσεται σε δοκιμασία επιμονής.
Μπορούμε να περάσουμε ένα δύσκολο σημείο μαζί, να επιλέξουμε μικρότερη δυσκολία ή να αφήσουμε ένα παιχνίδι που δεν μας διασκεδάζει. Η ολοκλήρωση μιας πίστας δεν αποτελεί μέτρο της αξίας ενός παιδιού — ούτε της δικής μας επάρκειας ως γονιών.
Δεν υπάρχει λόγος να υποσχόμαστε ότι κάθε αποτυχία μπροστά στην οθόνη θα μετατραπεί σε ανθεκτικότητα έξω από αυτήν. Τέτοιες γενικεύσεις χρειάζονται πολύ περισσότερα από μια ωραία ιστορία για έναν δύσκολο αντίπαλο.
Αυτό που μπορούμε να κάνουμε είναι πιο συγκεκριμένο: να προσέξουμε αν το παιδί εξακολουθεί να θέλει να συμμετέχει και να συμφωνήσουμε πώς θα συνεχίσουμε.
Πριν διορθώσουμε τον παίκτη, ας κοιτάξουμε το παιχνίδι
Η δυσκολία δεν προέρχεται πάντα από έλλειψη εξάσκησης.
Μικρά γράμματα, περίπλοκοι συνδυασμοί κουμπιών, πληροφορίες που μεταφέρονται μόνο με ήχο ή χρώμα: όλα αυτά μπορούν να δημιουργούν εμπόδια. Το ότι εμείς τα προσπερνάμε δεν σημαίνει ότι είναι εύκολα για όλους.
Εδώ η προσβασιμότητα προσφέρει μια ουσιαστική αλλαγή οπτικής. Αντί να θεωρούμε αυτονόητο ότι ο παίκτης πρέπει να προσαρμοστεί σε κάθε απαίτηση, εξετάζουμε τι μπορεί να αλλάξει στο περιβάλλον του παιχνιδιού.
Η Microsoft, για παράδειγμα, διαθέτει το Xbox Controller Assist, που επιτρέπει σε δύο χειριστήρια να λειτουργούν ως ένα. Έτσι, δύο άνθρωποι μπορούν να μοιράζονται τον έλεγχο του ίδιου παίκτη. Παρέχει επίσης επιλογές αντιστοίχισης κουμπιών και εξοπλισμό όπως το Xbox Adaptive Controller για διαφορετικούς τρόπους χειρισμού.
Αυτές οι δυνατότητες δεν είναι απλώς τεχνικές λεπτομέρειες. Μας δίνουν έναν διαφορετικό τρόπο να σκεφτούμε τη συμμετοχή: η βοήθεια μπορεί να προστεθεί στην προσπάθεια του άλλου χωρίς να απαιτεί την αποχώρησή του.
Οι ανάγκες των παικτών με αναπηρία, βέβαια, δεν ταυτίζονται με μια προσωρινή δυσκολία ενός παιδιού σε μια πίστα. Αξίζουν δική τους προσοχή και κατάλληλες λύσεις. Η κοινή αρχή είναι ότι ο σχεδιασμός μπορεί να ανοίγει περισσότερους τρόπους συμμετοχής.
Να καθίσουμε δίπλα του χωρίς να αναλάβουμε τη σκηνοθεσία
Υπάρχει και ένας άλλος τρόπος να είμαστε παρόντες: να παρακολουθήσουμε χωρίς να δίνουμε συνεχώς οδηγίες.
Να ρωτήσουμε τι προσπαθεί να κάνει. Να ακούσουμε πώς σκέφτεται. Να αφήσουμε χρόνο πριν αποκαλύψουμε τη λύση. Ίσως να κρατήσουμε εμείς μια σημείωση για τον γρίφο, ενώ εκείνο χειρίζεται τον χαρακτήρα.
Στον οδηγό της UNICEF για τα βιντεοπαιχνίδια, ο καθηγητής Daniel Johnson προτρέπει τους γονείς να παίζουν με τα παιδιά τους και να τα αφήνουν να τους δείχνουν πώς λειτουργεί ο κόσμος του παιχνιδιού. Είναι μια χρήσιμη αφετηρία για κοινή ενασχόληση, όχι μια υπόσχεση ότι το οικογενειακό gaming λύνει από μόνο του τις δυσκολίες επικοινωνίας.
Μου φαίνεται σημαντική αυτή η αντιστροφή. Μπορεί να γνωρίζουμε καλύτερα έναν μηχανισμό, αλλά το παιδί ίσως ξέρει περισσότερα για το συγκεκριμένο παιχνίδι. Πού θέλει να πάει, τι έχει ήδη δοκιμάσει, γιατί το ενδιαφέρει αυτός ο χαρακτήρας.
Πριν πούμε «κάνε αυτό», μπορούμε να ακούσουμε το «κοίτα τι προσπαθώ».
Και όταν πάρουμε το χειριστήριο;
Αν συμφωνήσουμε να αναλάβουμε, μπορούμε να είμαστε σαφείς: «Θα σου δείξω αυτή την κίνηση και μετά το δοκιμάζεις εσύ». Ή: «Θες να περάσω μόνο αυτό το σημείο και να σου το δώσω πίσω;»
Η διαφορά βρίσκεται στη συμφωνία και στην επιστροφή του ελέγχου.
Γιατί υπάρχει κι εκείνη η γνώριμη στιγμή όπου το «δώσ’ το μου λίγο» γίνεται άλλο ένα επίπεδο, μετά ένας ακόμη αντίπαλος, ύστερα «περίμενε, τώρα έχει ενδιαφέρον». Το παιδί που ζήτησε βοήθεια έχει καταλήξει θεατής στο δικό του παιχνίδι.
Δεν χρειάζεται να συμβεί κάποια μεγάλη ζημιά για να αναγνωρίσουμε ότι χάσαμε λίγο τον σκοπό μας. Μπορούμε απλώς να του το δώσουμε πίσω.
Το να απολαμβάνουμε κι εμείς το παιχνίδι είναι θεμιτό. Το να ζητάμε τη σειρά μας είναι πιο έντιμο από το να την κρατάμε στο όνομα της βοήθειας.
Μερικές φορές η σωστή κίνηση είναι η παύση
Υπάρχουν απογεύματα που καμία συμβουλή δεν χρειάζεται να ειπωθεί. Το παιδί έχει κουραστεί, εμείς έχουμε εκνευριστεί και η κοινή ενασχόληση δεν είναι πια ευχάριστη.
Μπορούμε να σταματήσουμε χωρίς να βγάλουμε συμπέρασμα για τον χαρακτήρα κανενός.
«Το αφήνουμε εδώ και βλέπουμε αύριο» μπορεί να είναι μια απολύτως επαρκής απόφαση. Το παιχνίδι δεν οφείλει να τελειώσει σήμερα. Ούτε χρειάζεται να αποδείξουμε κάτι μπροστά στην οθόνη.
Όταν το παιδί δυσκολεύεται, λοιπόν, δεν υπάρχει μία σωστή κίνηση για όλες τις περιπτώσεις. Μπορεί να χρειάζεται μια υπόδειξη, μια επίδειξη, διαφορετικές ρυθμίσεις, κοινό χειρισμό ή ένα διάλειμμα.
Αυτό που αξίζει να διατηρούμε είναι ο χώρος του μέσα στην απόφαση.
Πριν απλώσουμε το χέρι για το χειριστήριο, ας ρωτήσουμε πώς θέλει να βοηθήσουμε. Και αν το πάρουμε, ας θυμηθούμε να το επιστρέψουμε.
Η Apple είναι μόνο η αρχή.
Ειδήσεις, αναλύσεις, οδηγοί, τεχνολογία και podcasts. Μείνετε κοντά στην κοινότητα του AppleWorldHellas και μη χάνετε όσα αξίζουν την προσοχή σας.
Ακολουθήστε μας στο Google Search ↗
Βρείτε μας στα κοινωνικά δίκτυα
🎙️ AppleWorldHellas Podcast
Οι ιστορίες και οι εξελίξεις της Apple, με συζήτηση, άποψη και τη δική μας ματιά.
