Η χαρά των γονιών αξίζει να μοιράζεται. Η ιδιωτικότητα των παιδιών αξίζει να προστατεύεται. Ανάμεσα στα δύο, χρειάζεται μια απόφαση πιο προσεκτική από ένα πάτημα στην οθόνη.

Η φωτογραφία είναι υπέροχη. Το παιδί χαμογελά, κάνει μια αστεία γκριμάτσα, φορά την πρώτη του σχολική τσάντα ή σβήνει τα κεράκια της τούρτας. Ανοίγουμε το κινητό, γράφουμε δυο λόγια και πατάμε «Δημοσίευση». Είναι μια μικρή, καθημερινή κίνηση, γεμάτη αγάπη. Θέλουμε να δουν οι φίλοι μας πόσο μεγάλωσε. Να χαρεί η γιαγιά που βρίσκεται μακριά. Να κρατήσουμε μια στιγμή που πέρασε γρήγορα.

Κάπου εκεί, όμως, υπάρχει ένας άνθρωπος που συνήθως απουσιάζει από την απόφαση: το ίδιο το παιδί.

Για εμάς είναι μια όμορφη ανάρτηση. Για εκείνο είναι ένα κομμάτι της ζωής του που αποφασίσαμε να δείξουμε σε άλλους. Και αυτή η διαφορά αξίζει περισσότερη προσοχή από όση της δίνουμε συνήθως.

Η συζήτηση γύρω από το sharenting, τη δημοσίευση πληροφοριών και εικόνων των παιδιών από τους γονείς τους, αφορά ακριβώς αυτό το όριο. Στον οδηγό της UNICEF, η καθηγήτρια Stacey Steinberg επισημαίνει ότι η συμμετοχή των παιδιών στις σχετικές αποφάσεις προσφέρει μια ευκαιρία να τους δείξουμε στην πράξη τι σημαίνουν ιδιωτικότητα και συναίνεση.

Το ουσιαστικό ερώτημα, λοιπόν, είναι απλό: επειδή μια στιγμή μάς συγκινεί, έχουμε αυτομάτως και το δικαίωμα να την κάνουμε δημόσια;

Η οικογενειακή ανάμνηση αποκτά άλλο κοινό

Ας φανταστούμε ένα παλιό οικογενειακό άλμπουμ. Κάποιος το ανοίγει στο σαλόνι, δείχνει φωτογραφίες, αφηγείται ιστορίες. Οι άνθρωποι που συμμετέχουν βρίσκονται εκεί. Η στιγμή έχει ένα συγκεκριμένο πλαίσιο.

Τώρα ας σκεφτούμε την ίδια φωτογραφία σε μια ανάρτηση. Ποιος τη βλέπει; Πόσους από αυτούς τους ανθρώπους γνωρίζουμε πραγματικά; Θα συμφωνούσαμε να τους δείξουμε και τις υπόλοιπες εικόνες του άλμπουμ; Θα νιώθαμε το ίδιο άνετα αν το παιδί καθόταν δίπλα μας και άκουγε τη συζήτηση;

Αυτές οι ερωτήσεις βοηθούν να καταλάβουμε τι αλλάζει όταν μια ανάμνηση γίνεται περιεχόμενο.

Η αυστραλιανή δημόσια αρχή eSafety υπενθυμίζει ότι μια εικόνα που κοινοποιείται μπορεί να αντιγραφεί ή να αναδημοσιευτεί, γεγονός που κάνει δύσκολη την πλήρη ανάκλησή της. Συμβουλεύει επίσης να σεβόμαστε την άρνηση του ανθρώπου που εμφανίζεται και να αφαιρούμε το υλικό όταν μας το ζητά.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε οικογενειακή ανάρτηση θα προκαλέσει πρόβλημα. Σημαίνει ότι η αρχική μας πρόθεση δεν καθορίζει όλες τις επόμενες χρήσεις της.

Το «το ανέβασα για τους φίλους μου» περιγράφει τον σκοπό μας. Δεν αποτελεί εγγύηση για τη διαδρομή της φωτογραφίας.

Το παιδί έχει δικαίωμα σε μια διαφορετική αφήγηση

Οι γονείς αφηγούμαστε την παιδική ηλικία μέσα από τη δική μας ματιά. Θυμόμαστε τις αστείες εκφράσεις, τις πρώτες λέξεις, τις μικρές αποτυχίες που αργότερα έγιναν οικογενειακά ανέκδοτα.

Το παιδί, μεγαλώνοντας, μπορεί να βλέπει αυτές τις στιγμές διαφορετικά.

Μια φωτογραφία που εμείς θεωρούμε τρυφερή μπορεί να μην του αρέσει. Ένα περιστατικό που μας φαίνεται αστείο μπορεί να θέλει να παραμείνει οικογενειακό. Μια περιγραφή του ως «ντροπαλού», «δύσκολου» ή «αφηρημένου» μπορεί να μην είναι ο τρόπος με τον οποίο επιθυμεί να παρουσιάζεται.

Η θέση αυτού του editorial είναι ότι ο γονιός χρειάζεται να αφήνει χώρο για αυτή τη μελλοντική διαφωνία. Να μην αντιμετωπίζει τη δική του εκδοχή ως τη μοναδική που αξίζει να διασωθεί δημόσια.

Η φράση «είναι παιδί μου» εκφράζει έναν δεσμό και μια ευθύνη. Δεν λύνει από μόνη της το ερώτημα ποια κομμάτια της ζωής του πρέπει να βλέπουν οι άλλοι.

Ίσως ένα χρήσιμο κριτήριο πριν από μια ανάρτηση να είναι το εξής: θα μπορούσα να εξηγήσω αυτή την επιλογή στο παιδί μου σε δέκα χρόνια, χωρίς να καταφύγω στο «έλα τώρα, υπερβάλλεις»;

Το “όχι” πρέπει να έχει πραγματικό βάρος

Όταν ένα παιδί μπορεί να εκφράσει προτίμηση, η ερώτηση «θέλεις να ανεβάσω αυτή τη φωτογραφία;» αξίζει να γίνεται με διάθεση να ακούσουμε την απάντηση.

Αν ακολουθούν πιέσεις, παράπονα ή επιχειρήματα μέχρι να αλλάξει γνώμη, η ερώτηση χάνει το νόημά της. Το ίδιο συμβαίνει όταν ζητάμε τη γνώμη του αφού έχουμε ήδη δημοσιεύσει.

Μπορούμε να εξηγούμε, με λόγια κατάλληλα για την ηλικία του, σε ποιους θέλουμε να δείξουμε την εικόνα. Να ξεχωρίζουμε τη λήψη της φωτογραφίας από την κοινοποίησή της. Να δεχόμαστε ότι μπορεί να θέλει μια ανάμνηση στο οικογενειακό άλμπουμ, αλλά να μη θέλει να τη δουν οι διαδικτυακές μας επαφές.

Η UNICEF σημειώνει ότι τα μικρά παιδιά δεν μπορούν να δώσουν ενημερωμένη συναίνεση για τη δημοσίευση. Επομένως, ένα χαρούμενο «ναι» δεν απαλλάσσει τον ενήλικο από την ευθύνη να κρίνει τι είναι κατάλληλο.

Για ένα μωρό ή ένα πολύ μικρό παιδί, θα πρότεινα ακόμη μεγαλύτερη αυτοσυγκράτηση. Η αδυναμία του να διαφωνήσει αφήνει περισσότερη ευθύνη σε εμάς.

Η αστεία στιγμή χρειάζεται ένα δεύτερο βλέμμα

Ένα παιδί κλαίει επειδή χάλασε η κατασκευή του. Θυμώνει με κάτι που στους ενηλίκους φαίνεται ασήμαντο. Λέει μια λέξη λάθος. Δυσκολεύεται σε μια δραστηριότητα.

Πριν σκεφτούμε τη λεζάντα, αξίζει να αναρωτηθούμε τι ακριβώς μοιραζόμαστε. Μια χαρούμενη στιγμή στην οποία συμμετέχει; Ή μια στιγμή αμηχανίας που διασκεδάζει το κοινό εις βάρος του;

Η δική μου πρόταση είναι να κρατάμε εκτός δημοσιότητας τις στιγμές στις οποίες το παιδί χρειάζεται φροντίδα, ησυχία ή προστασία. Το κλάμα του δεν χρειάζεται θεατές. Οι δυσκολίες του δεν χρειάζονται ένα μόνιμο κοινό σχολιαστών.

Αυτό αφήνει άφθονο χώρο για χιούμορ. Ένας γονιός μπορεί να γράψει για τη δική του εξάντληση, τις προσδοκίες που ανατράπηκαν, το πρωινό χάος πριν από το σχολείο. Μπορεί να αφηγηθεί την εμπειρία του χωρίς να εκθέσει κάθε λεπτομέρεια του παιδιού.

Η γονεϊκότητα είναι και δική μας ιστορία. Χρειάζεται, όμως, προσοχή όταν για να την πούμε αποκαλύπτουμε την ιστορία κάποιου άλλου.

Η τεχνητή νοημοσύνη προσθέτει ακόμη μία απόφαση

Η δημιουργία μιας καρικατούρας ή μιας φανταστικής εικόνας του παιδιού μπορεί να είναι ένα ευχάριστο δημιουργικό παιχνίδι. Πριν χρησιμοποιήσουμε ένα σχετικό εργαλείο, αξίζει να εξετάζουμε την υπηρεσία στην οποία δίνουμε τη φωτογραφία, τις πληροφορίες που παρέχει για τη διαχείρισή της και το αν χρειαζόμαστε πράγματι μια αναγνωρίσιμη εικόνα.

Δεν υπάρχει μία απάντηση που να περιγράφει όλες τις υπηρεσίες AI. Οι όροι και οι επιλογές τους διαφέρουν, οπότε οι γενικεύσεις προσφέρουν μικρή βοήθεια.

Υπάρχει, ωστόσο, τεκμηριωμένος λόγος να αντιμετωπίζουμε σοβαρά την κακόβουλη επεξεργασία εικόνων. Στην ενημέρωσή της της 28ης Νοεμβρίου 2025, η γαλλική αρχή προστασίας δεδομένων CNIL προειδοποιεί ότι συστήματα AI διευκολύνουν τη δημιουργία παραποιημένου υλικού από φωτογραφίες ανηλίκων. Η δυνατότητα αυτή δεν σημαίνει ότι κάθε εικόνα θα χρησιμοποιηθεί κακόβουλα, αλλά προσθέτει έναν κίνδυνο που αξίζει να συνυπολογίζουμε. CNIL

Μια πρακτική επιλογή είναι να δημιουργούμε και χωρίς πραγματική φωτογραφία: με έναν φανταστικό χαρακτήρα, μια γενική περιγραφή ή μια σκηνή που θυμίζει την οικογενειακή στιγμή χωρίς να αναπαράγει το πρόσωπο του παιδιού.

Η δημιουργικότητα χωρά περισσότερες λύσεις από εκείνη που μας προτείνει πρώτη η εφαρμογή.

Οι οικογενειακοί κανόνες χρειάζονται κοινή κατανόηση

Η ιδιωτικότητα του παιδιού αφορά και τους ανθρώπους που το αγαπούν. Τη γιαγιά, τον παππού, τον νονό, τους φίλους που φωτογραφίζουν ένα πάρτι.

Μια ήρεμη συζήτηση μπορεί να προλάβει πολλές παρεξηγήσεις. Μπορούμε να πούμε ότι θέλουμε να μας ρωτούν πριν δημοσιεύσουν, ότι προτιμούμε να κρατούν τις εικόνες για προσωπική χρήση ή ότι δεν επιθυμούμε δημόσιες αναρτήσεις.

Η CNIL προτείνει να προτιμώνται πιο περιορισμένοι τρόποι κοινοποίησης, όπως ασφαλή ιδιωτικά μηνύματα, αντί των social media. Επισημαίνει επίσης ότι οι εικόνες μπορούν να αποκαλύπτουν πληροφορίες για τις τοποθεσίες και τις συνήθειες των παιδιών. Οι συστάσεις της προσφέρουν χρήσιμη πρακτική καθοδήγηση· δεν παρουσιάζονται εδώ ως περιγραφή της ελληνικής νομοθεσίας.

Ακόμη και σε μια μικρή οικογενειακή ομάδα, μπορούμε να ζητάμε να μην προωθούνται οι φωτογραφίες. Ο περιορισμός του κοινού έχει αξία, χωρίς να μας επιτρέπει να υποσχεθούμε απόλυτο έλεγχο.

Στις σχολικές γιορτές και στα πάρτι υπάρχει και ένα επιπλέον ζήτημα: στη φωτογραφία μπορεί να εμφανίζονται άλλα παιδιά. Η δική μας άνεση με τη δημοσίευση δεν αρκεί για να εκφράσει τις επιλογές των οικογενειών τους.

Μπορούμε να αλλάξουμε συνήθειες χωρίς να καταδικάσουμε το παρελθόν μας

Πολλοί γονείς έχουν ήδη δημοσιεύσει αρκετές φωτογραφίες. Η συζήτηση δεν χρειάζεται να αρχίζει με ενοχές.

Μπορούμε να κοιτάξουμε παλιές αναρτήσεις, να περιορίσουμε το κοινό τους ή να αφαιρέσουμε όσες πλέον θεωρούμε υπερβολικά προσωπικές. Η UNICEF προτείνει αυτή την επανεξέταση ως ένα πρώτο βήμα για όσους αλλάζουν στάση απέναντι στο sharenting.

Μπορούμε επίσης να ακούσουμε το παιδί όταν ζητήσει να κατέβει μια εικόνα. Να μην απαιτήσουμε να αποδείξει ότι έχει αρκετά σοβαρό λόγο. Η απλή δυσφορία του αξίζει προσοχή.

Η αφαίρεση της δικής μας ανάρτησης δεν εγγυάται ότι εξαφανίζονται τυχόν αντίγραφα. Παραμένει, όμως, μια ουσιαστική πράξη: αλλάζουμε ό,τι βρίσκεται ακόμη στον έλεγχό μας.

Η τεχνολογία μάς δίνει δυνατότητες. Η φροντίδα δίνει μέτρο

Για ένα μέσο όπως το AppleWorldHellas, η συζήτηση αυτή ανήκει στον πυρήνα της σχέσης μας με την τεχνολογία. Μιλάμε συχνά για την ποιότητα της κάμερας, την ευκολία της επεξεργασίας και τις δυνατότητες της AI. Αξίζει να μιλάμε εξίσου για την κρίση που χρειάζεται πριν χρησιμοποιήσουμε αυτές τις δυνατότητες πάνω στη ζωή ενός παιδιού.

Ένα όμορφο οικογενειακό στιγμιότυπο μπορεί να παραμείνει στο κινητό μας, να τυπωθεί, να σταλεί σε λίγους ανθρώπους ή να μπει σε ένα άλμπουμ. Η αξία του παραμένει ολόκληρη.

Η παύση πριν από τη δημοσίευση μας επιτρέπει να σκεφτούμε το κοινό, το περιεχόμενο και τον άνθρωπο που εμφανίζεται. Να αναρωτηθούμε αν υπηρετούμε τη δική του χαρά μαζί με τη δική μας.

Τα παιδιά μας θα μεγαλώσουν και θα επιλέξουν πώς θέλουν να παρουσιάζονται στον κόσμο. Μέχρι τότε, μπορούμε να τους αφήσουμε χώρο. Να διαφυλάξουμε αναμνήσεις που αργότερα θα αποφασίσουν τα ίδια αν θέλουν να μοιραστούν.

Πριν πατήσουμε «Δημοσίευση», αξίζει να θυμόμαστε ότι το παιδί μέσα στη φωτογραφία έχει μια ζωή που σταδιακά θα αφηγηθεί μόνο του.