Η πραγματική δοκιμασία ενός έξυπνου σπιτιού αρχίζει όταν εκείνος που το εγκατέστησε λείπει. Μπορούν οι υπόλοιποι να ζήσουν μέσα του με την ίδια ευκολία;
«Μην κλείσεις αυτόν τον διακόπτη».
Ίσως αυτή να είναι μία από τις πιο παράδοξες οδηγίες που μπορείς να ακούσεις μέσα σε ένα έξυπνο σπίτι. Ο διακόπτης βρίσκεται εκεί που βρισκόταν πάντα. Κάνει αυτό που περιμένεις από έναν διακόπτη. Κι όμως, τώρα πρέπει να τον αφήσεις ήσυχο, γιατί πίσω από το φωτιστικό υπάρχει μια έξυπνη λάμπα, μια εφαρμογή, ένας αυτοματισμός και μια αλυσίδα ρυθμίσεων που κάποιος άλλος έχει φροντίσει να λειτουργούν σωστά.
Για να ανάψεις το φως, πρέπει να χρησιμοποιήσεις το κινητό. Ή να πεις τη σωστή φράση. Ή να πατήσεις ένα διαφορετικό κουμπί, το οποίο βρίσκεται κάπου αλλού.
Ο άνθρωπος που έκανε την εγκατάσταση το θεωρεί αυτονόητο. Οι υπόλοιποι προσπαθούν απλώς να φωτίσουν το δωμάτιο.
Κάπου εκεί αρχίζει η συζήτηση που αξίζει να κάνουμε για το έξυπνο σπίτι. Έχουμε αφιερώσει πολύ χρόνο στο πόσες συσκευές συνδέονται, ποιες πλατφόρμες υποστηρίζονται και πόσους αυτοματισμούς μπορούμε να δημιουργήσουμε. Χρειάζεται να αφιερώσουμε εξίσου χρόνο στο ποιος μπορεί τελικά να χρησιμοποιήσει όλα αυτά.
Γιατί ένα σπίτι μπορεί να είναι τεχνολογικά προηγμένο και καθημερινά δύσχρηστο. Μπορεί να εκτελεί μια εντυπωσιακή βραδινή σκηνή με μία εντολή, αλλά να απαιτεί τηλεφώνημα στον άνθρωπο που το ρύθμισε για να αλλάξει η θερμοκρασία.
Και τότε η ευκολία έχει μοιραστεί άνισα.
Όσοι αγαπάμε την τεχνολογία αναγνωρίζουμε εύκολα τον ενθουσιασμό της εγκατάστασης. Συνδέεις την πρώτη λάμπα. Προσθέτεις μια πρίζα. Δοκιμάζεις έναν αισθητήρα. Φτιάχνεις μια σκηνή που χαμηλώνει τον φωτισμό, ενεργοποιεί τη μουσική και προετοιμάζει το σαλόνι για το βράδυ.
Η διαδικασία έχει δημιουργικότητα. Μαθαίνεις, πειραματίζεσαι, διορθώνεις. Κάθε μικρή επιτυχία σε κάνει να θέλεις να προσθέσεις κάτι ακόμη.
Επειδή όμως εσύ έκανες κάθε βήμα, γνωρίζεις και τη λογική του συστήματος. Ξέρεις γιατί μια λάμπα έχει αυτό το όνομα, ποιος αυτοματισμός την ενεργοποιεί και γιατί μια συσκευή πρέπει να παραμένει συνδεδεμένη στο ρεύμα.
Ο σύντροφός σου δεν έζησε απαραίτητα αυτή τη διαδικασία. Το παιδί σου δεν διάβασε τις οδηγίες. Ο άνθρωπος που ήρθε να σας επισκεφθεί δεν γνωρίζει ότι το «Καληνύχτα» αποτελεί εντολή που αλλάζει τη λειτουργία ολόκληρου του σπιτιού.
Η γνώση που απέκτησες στην εγκατάσταση δεν μεταφέρθηκε αυτόματα στους υπόλοιπους μαζί με τις συσκευές.
Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει όλοι να γίνουν ειδικοί. Σημαίνει ότι η βασική χρήση πρέπει να παραμένει κατανοητή και σε εκείνον που δεν ενδιαφέρεται για την τεχνολογία πίσω από αυτήν.
Ένα καλά σχεδιασμένο σπίτι δεν προϋποθέτει κοινό επίπεδο τεχνικού ενθουσιασμού. Προϋποθέτει κοινή δυνατότητα εξυπηρέτησης.
Η εφαρμογή Home της Apple προσφέρει εργαλεία για να μοιράζεται ο έλεγχος. Υποστηρίζει πρόσκληση κατοίκων, διαχείριση δικαιωμάτων απομακρυσμένης πρόσβασης και δυνατότητα προσθήκης ή επεξεργασίας αξεσουάρ και αυτοματισμών. Διαθέτει επίσης ρόλο επισκέπτη με τοπική πρόσβαση σε συγκεκριμένες πόρτες, κλειδαριές και άλλα αξεσουάρ ασφαλείας, μέσα σε καθορισμένο πρόγραμμα. Ο ρόλος αυτός δεν αποτελεί γενική πρόσβαση επισκέπτη σε όλες τις συσκευές του σπιτιού.
Αυτές οι δυνατότητες έχουν σημασία. Η τεχνική πρόσβαση, όμως, είναι μόνο ένα μέρος της καθημερινής αυτονομίας.
Το ότι κάποιος εμφανίζεται ως κάτοικος στην εφαρμογή δεν σημαίνει ότι ξέρει πού βρίσκεται η λειτουργία που χρειάζεται. Το ότι μπορεί να εκτελέσει μια σκηνή δεν σημαίνει ότι καταλαβαίνει όλα όσα θα αλλάξει. Και το ότι έχει δικαίωμα να επεξεργαστεί έναν αυτοματισμό δεν σημαίνει ότι αισθάνεται άνετα να το κάνει.
Υπάρχει απόσταση ανάμεσα στο «μπορείς να το χειριστείς» και στο «σου είναι εύκολο να το χειριστείς».
Αυτή η απόσταση γίνεται ορατή στα πιο απλά πράγματα. Στη θέρμανση που χρειάζεται διαφορετική ρύθμιση επειδή κάποιος επέστρεψε νωρίτερα. Στο φως που πρέπει να παραμείνει αναμμένο επειδή το παιδί φοβάται. Στην τηλεόραση που θέλει να χρησιμοποιήσει ένας παππούς χωρίς να ζητήσει βοήθεια.
Το σπίτι είναι γεμάτο εξαιρέσεις. Οι άνθρωποι δεν ακολουθούν καθημερινά το ίδιο πρόγραμμα, δεν έχουν πάντα τις ίδιες ανάγκες και δεν θέλουν όλες τις ώρες την ίδια ατμόσφαιρα.
Ένας αυτοματισμός λειτουργεί πάνω σε μια υπόθεση. Η ζωή μπορεί να αλλάξει την υπόθεση χωρίς προειδοποίηση.
Γι’ αυτό, κατά τη γνώμη μου, ένα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά ενός έξυπνου σπιτιού είναι η εύκολη παρέμβαση. Να μπορείς να αλλάξεις αυτό που συμβαίνει χωρίς να χρειάζεται να καταλάβεις ολόκληρο τον μηχανισμό που το προκάλεσε.
Αν το φως σβήνει ενώ το χρειάζεσαι, πρέπει να υπάρχει ένας προφανής τρόπος να το κρατήσεις αναμμένο. Αν η θερμοκρασία δεν σε εξυπηρετεί, πρέπει να μπορείς να την αλλάξεις. Αν μια σκηνή ενεργοποιήθηκε κατά λάθος, πρέπει να καταλαβαίνεις πώς θα επιστρέψεις στην προηγούμενη κατάσταση.
Η παρουσία φυσικών χειριστηρίων, όπου είναι εφικτή και σωστά υλοποιημένη, μπορεί να βοηθήσει πολύ. Ένα κουμπί στον τοίχο έχει μια καθημερινή αμεσότητα που καμία περιήγηση σε μενού δεν αντικαθιστά σε όλες τις περιστάσεις.
Το ίδιο ισχύει για τα ονόματα. Το «Φως σαλονιού» εξηγεί περισσότερα από έναν κωδικό μοντέλου ή μια ονομασία που καταλαβαίνει μόνο εκείνος που εγκατέστησε το αξεσουάρ. Μια σκηνή με σαφή λειτουργία βοηθά περισσότερο από μια έξυπνη ονομασία που χρειάζεται προφορική εξήγηση.
Ο σχεδιασμός γίνεται καλύτερος όταν ξεκινά από την πράξη που θέλει να κάνει ο άνθρωπος.
Αυτό μας οδηγεί και σε μια άλλη διάσταση: το ποιος αποφασίζει πώς θα λειτουργεί ο κοινός χώρος.
Μπορεί ένας άνθρωπος να έχει αναλάβει την τεχνική εγκατάσταση, αλλά οι επιλογές επηρεάζουν όλους. Πότε χαμηλώνουν τα φώτα; Πότε αλλάζει η θέρμανση; Ποια ειδοποίηση ακούγεται στο σπίτι; Τι ενεργοποιείται όταν κάποιος επιστρέφει;
Δεν χρειάζεται κάθε ρύθμιση να γίνει οικογενειακό συμβούλιο. Χρειάζεται όμως να υπάρχει συνεννόηση για όσα αλλάζουν την καθημερινότητα των άλλων.
Ο ενθουσιασμός για έναν αυτοματισμό δεν αποτελεί από μόνος του συμφωνία για τη χρήση του.
Και η παρατήρηση «εμένα αυτό με δυσκολεύει» αξίζει να αντιμετωπίζεται ως πληροφορία για τον σχεδιασμό. Ο άνθρωπος που τη διατυπώνει μας δείχνει κάτι που η δική μας εξοικείωση μπορεί να έχει κρύψει.
Μερικές φορές η καλύτερη βελτίωση είναι μια απλούστερη ρύθμιση. Μερικές φορές είναι ένα επιπλέον κουμπί. Και μερικές φορές είναι να καταργήσουμε έναν αυτοματισμό που στην πράξη ενοχλεί περισσότερο από όσο βοηθά.
Στην Ελλάδα, αυτή η συζήτηση έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Σπίτια διαφορετικών ηλικιών, εγκαταστάσεις με περιορισμούς, οικογένειες που φιλοξενούν συγγενείς και άνθρωποι με διαφορετική σχέση με την τεχνολογία δημιουργούν πολύ διαφορετικές ανάγκες.
Μια λύση που φαίνεται ιδανική σε μια παρουσίαση μπορεί να χρειάζεται αρκετή προσαρμογή σε ένα πραγματικό διαμέρισμα. Το κρίσιμο είναι να αξιολογούμε τη χρήση μέσα στον χώρο όπου θα συμβεί.
Αν κάποιος δυσκολεύεται να ανοίξει το φως, δεν βοηθά ιδιαίτερα να του εξηγήσουμε πόσο προηγμένο είναι το πρωτόκολλο επικοινωνίας του.
Το Matter επιχειρεί να βελτιώσει τη συνεργασία συμβατών συσκευών και συστημάτων από διαφορετικούς κατασκευαστές. Η διαλειτουργικότητα αποτελεί βασικό στόχο του προτύπου και μπορεί να διευρύνει τις επιλογές του καταναλωτή. Αυτό, όμως, αφορά τη συνεργασία της τεχνολογίας· η κατανοητή καθημερινή χρήση χρειάζεται επιπλέον προσοχή.
Οι συσκευές μπορεί να επικοινωνούν μεταξύ τους, ενώ οι άνθρωποι εξακολουθούν να μη γνωρίζουν τι πρέπει να κάνουν.
Υπάρχει επίσης ένας λιγότερο ορατός κάτοικος του έξυπνου σπιτιού: εκείνος που αναλαμβάνει τη συντήρησή του.
Ο άνθρωπος που ελέγχει τις ενημερώσεις, αλλάζει μπαταρίες, αντιμετωπίζει αποσυνδέσεις και θυμάται ποια εφαρμογή χρειάζεται για κάθε αξεσουάρ. Όταν όλα λειτουργούν, αυτή η προσπάθεια μπορεί να περνά απαρατήρητη. Όταν κάτι σταματήσει, η βοήθειά του γίνεται αμέσως απαραίτητη.
Αν κάθε πρόβλημα καταλήγει σε έναν άνθρωπο, η τεχνολογία έχει δημιουργήσει μια μόνιμη υποχρέωση υποστήριξης μέσα στην οικογένεια.
Η απάντηση δεν είναι να μάθουν όλοι τα πάντα. Είναι να μειωθεί η πολυπλοκότητα, να μοιραστεί η βασική γνώση και να υπάρχει μια κατανοητή συνέχεια όταν ο συγκεκριμένος άνθρωπος απουσιάζει.
Λίγες σαφείς οδηγίες για τις βασικές λειτουργίες έχουν μεγαλύτερη πρακτική αξία από μια περίπλοκη εγκατάσταση που κανείς άλλος δεν τολμά να αγγίξει. Το ίδιο και μια συμφωνία για το τι κάνουμε όταν κάτι δεν λειτουργεί όπως περιμένουμε.
Η δοκιμασία είναι απλή: φύγε από το σπίτι για μία ημέρα.
Μπορούν οι υπόλοιποι να χρησιμοποιήσουν τον φωτισμό, τη θέρμανση και τις καθημερινές λειτουργίες χωρίς να σε καλέσουν; Μπορούν να αλλάξουν μια επιλογή που δεν τους εξυπηρετεί; Γνωρίζουν ποιον χειρισμό να χρησιμοποιήσουν;
Αν η απάντηση είναι συχνά αρνητική, έχουμε εντοπίσει το επόμενο πράγμα που χρειάζεται βελτίωση.
Για το AppleWorldHellas, εκεί βρίσκεται και ένα ουσιαστικό κριτήριο αξιολόγησης της τεχνολογίας για το σπίτι. Πέρα από τις δυνατότητες, την ταχύτητα και τη συμβατότητα, αξίζει να εξετάζουμε αν μια λύση λειτουργεί καλά για εκείνον που δεν διάλεξε τη συσκευή και δεν έκανε την εγκατάσταση.
Αν καταλαβαίνει τι συμβαίνει. Αν μπορεί να παρέμβει. Αν παραμένει αυτόνομος.
Γιατί το σπίτι είναι κοινός χώρος ζωής. Η τεχνολογία που βάζουμε μέσα του πρέπει να χωρά διαφορετικούς ανθρώπους, συνήθειες και επίπεδα εξοικείωσης.
Το πιο έξυπνο σπίτι, τελικά, είναι εκείνο στο οποίο η βοήθεια της τεχνολογίας γίνεται αισθητή και η ανάγκη για τεχνική βοήθεια γίνεται μικρότερη.
Εκείνο όπου κανείς δεν χρειάζεται να ρωτήσει ποιο κουμπί επιτρέπεται να πατήσει για να αισθανθεί άνετα στο ίδιο του το σαλόνι.
Μείνετε συνδεδεμένοι με το AppleWorldHellas
Όλα τα νέα της Apple, οι αναλύσεις, οι οδηγοί και τα podcasts μας, σε ένα μέρος.
Ακολουθήστε μας στο Google Search ↗
Βρείτε μας και στις αγαπημένες σας πλατφόρμες
