Οι οικογενειακές αναμνήσεις βρίσκονται πια πίσω από κωδικούς, σε συσκευές και λογαριασμούς. Η φροντίδα τους περιλαμβάνει και μια δύσκολη απόφαση: ποιος θα μπορεί να τις βρει όταν εμείς δεν θα μπορούμε να του τις δείξουμε;

Ένα παλιό οικογενειακό άλμπουμ μπορούσε να μείνει για χρόνια σε ένα συρτάρι. Να ξεχαστεί πίσω από βιβλία, να μεταφερθεί από ένα σπίτι σε άλλο, να αποκτήσει κιτρινισμένες σελίδες και μια φθαρμένη γωνία στο εξώφυλλο.

Κάποια στιγμή, όμως, κάποιος μπορούσε να το ανοίξει.

Δεν χρειαζόταν κωδικό. Δεν έπρεπε να γνωρίζει ποιο email είχε χρησιμοποιηθεί για τη δημιουργία του. Δεν ζητούσε επιβεβαίωση σε μια δεύτερη συσκευή. Οι φωτογραφίες βρίσκονταν εκεί, μαζί με τις σημειώσεις στο πίσω μέρος τους: ένα όνομα, μια ημερομηνία, ένα μέρος.

Σήμερα μπορούμε να καταγράφουμε πολύ περισσότερα. Τα πρώτα βήματα ενός παιδιού, τη φωνή ενός αγαπημένου ανθρώπου, μια καθημερινή στιγμή που κάποτε θα περνούσε χωρίς φωτογραφία. Το iPhone βρίσκεται σχεδόν πάντα κοντά μας και η απόσταση ανάμεσα στη στιγμή και στην καταγραφή της είναι ελάχιστη.

Αυτή είναι μια σπουδαία δυνατότητα. Συνοδεύεται, όμως, από ένα ερώτημα που σπάνια εμφανίζεται όταν συγκρίνουμε κάμερες ή αγοράζουμε περισσότερο χώρο στο iCloud.

Ποιος θα έχει πρόσβαση σε όλα αυτά όταν εμείς δεν θα είμαστε εδώ;

Η συσκευή μένει. Η πρόσβαση δεν είναι αυτονόητη

Όταν μιλάμε για τις φωτογραφίες μας, χρησιμοποιούμε εκφράσεις που δημιουργούν μια αίσθηση σιγουριάς. «Είναι στο κινητό». «Τις έχω στο cloud». «Υπάρχει αντίγραφο».

Όμως η αποθήκευση και η πρόσβαση είναι δύο διαφορετικά ζητήματα.

Μια οικογένεια μπορεί να γνωρίζει ότι υπάρχουν χιλιάδες φωτογραφίες, χωρίς να γνωρίζει πού ακριβώς βρίσκονται. Μπορεί να έχει στα χέρια της τη συσκευή, χωρίς αυτό να εξασφαλίζει ότι θα μπορέσει να ανακτήσει τα δεδομένα που χρειάζεται.

Η προστασία που μας εξυπηρετεί καθημερινά έχει έναν συγκεκριμένο σκοπό: να κρατά τους άλλους έξω από την προσωπική μας ζωή. Κωδικοί, κρυπτογράφηση και έλεγχοι πρόσβασης αποτελούν ουσιαστικό μέρος της ασφάλειας των δεδομένων μας.

Χρειάζεται, λοιπόν, να αποφασίσουμε εμείς αν και πώς θα επιτρέψουμε μια μελλοντική πρόσβαση. Η επιθυμία μιας οικογένειας να διασώσει τις αναμνήσεις της και η υποχρέωση μιας εταιρείας να προστατεύει έναν λογαριασμό δεν συμπίπτουν αυτόματα.

Αυτό κάνει την ψηφιακή κληρονομιά μια προσωπική ευθύνη που αξίζει να εξετάσουμε όσο έχουμε τη δυνατότητα να επιλέξουμε.

Οι φωτογραφίες που σήμερα μοιάζουν ασήμαντες

Όταν αξιολογούμε μια κάμερα, κοιτάμε λεπτομέρεια, χρώματα, δυναμικό εύρος, δυνατότητες βίντεο. Στο AppleWorldHellas αυτές οι συζητήσεις έχουν τη θέση τους. Η τεχνολογία καθορίζει τι μπορούμε να καταγράψουμε και με ποια ποιότητα.

Η αξία μιας εικόνας, όμως, μπορεί να αλλάξει με τον χρόνο.

Μια φωτογραφία με λάθος εστίαση μπορεί να γίνει σημαντική επειδή περιλαμβάνει έναν άνθρωπο που δεν βρίσκεται πια μαζί μας. Ένα σύντομο βίντεο μπορεί να διατηρεί μια φωνή. Μια καθημερινή λήψη στην κουζίνα μπορεί να δείχνει το σπίτι όπως ήταν κάποτε, ένα αγαπημένο πρόσωπο στον πάγκο, ένα παιδί σε μια ηλικία που πέρασε σχεδόν αθόρυβα.

Ως πατέρας, σκέφτομαι ότι μεγάλο μέρος αυτού του αρχείου αποκτά νόημα αργότερα. Οι εικόνες που τραβάμε σήμερα από τα παιδιά μας μπορεί κάποτε να γίνουν ένας τρόπος να γνωρίσουν τη δική μας ματιά πάνω στην κοινή μας ζωή.

Και μέσα στις φωτογραφίες τους θα βρίσκονται κι εμείς: με έναν τρόπο έκφρασης, ένα χαμόγελο, μια κίνηση, μια παρουσία που δεν περιγράφεται πλήρως με λέξεις.

Γι’ αυτό θεωρώ ότι η φροντίδα ενός οικογενειακού αρχείου αξίζει περισσότερη προσοχή από μια περιστασιακή εκκαθάριση χώρου. Περιλαμβάνει την επιλογή, την οργάνωση και τη διαδρομή μέσω της οποίας κάποιος άλλος θα μπορέσει να το βρει.

Τι προσφέρει η Apple με την επαφή κληρονομιάς

Η Apple διαθέτει τη δυνατότητα Legacy Contact, μέσω της οποίας ορίζουμε ένα πρόσωπο εμπιστοσύνης για πρόσβαση σε ορισμένα δεδομένα του Apple Account μετά τον θάνατό μας. Το πρόσωπο αυτό δεν χρειάζεται να διαθέτει συσκευή Apple ή δικό του Apple Account. Για την υποβολή αιτήματος απαιτούνται το κλειδί πρόσβασης που δημιουργείται κατά τον ορισμό του και πιστοποιητικό θανάτου, με πιθανές διαφοροποιήσεις στα δικαιολογητικά ανά χώρα ή περιοχή. Apple Support

Η ύπαρξη αυτής της επιλογής είναι σημαντική. Μας επιτρέπει να εκφράσουμε εκ των προτέρων μια απόφαση, αντί να αφήσουμε τους δικούς μας ανθρώπους να προσπαθούν να καταλάβουν τι θα θέλαμε.

Χρειάζεται όμως να γνωρίζουμε το εύρος της.

Σύμφωνα με την Apple, τα διαθέσιμα δεδομένα μπορεί να περιλαμβάνουν φωτογραφίες iCloud, σημειώσεις, email, μηνύματα στο iCloud, αρχεία iCloud Drive, φωνητικές εγγραφές και περιεχόμενο αντιγράφων ασφαλείας. Εξαιρούνται αγορασμένο περιεχόμενο, συνδρομές και αγορές εντός εφαρμογών, στοιχεία πληρωμών και πληροφορίες της Κλειδοθήκης iCloud, όπως αποθηκευμένοι κωδικοί. Apple Support

Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να αντιμετωπίσουμε τη λειτουργία ως μια συγκεκριμένη δυνατότητα πρόσβασης σε δεδομένα. Δεν αποτελεί γενική μεταβίβαση κάθε ψηφιακής αγοράς ή όλων των λογαριασμών μας.

Η διάκριση έχει πρακτική σημασία για όποιον θέλει να οργανώσει την ψηφιακή του ζωή. Οι φωτογραφίες, οι συνδρομές, οι αγορές και οι λογαριασμοί άλλων υπηρεσιών χρειάζονται ξεχωριστή σκέψη.

Ποιον εμπιστευόμαστε — και για ποιον λόγο;

Το να επιλέξουμε ένα όνομα στις ρυθμίσεις φαίνεται απλό. Η ουσιαστική απόφαση είναι μεγαλύτερη.

Θέλουμε έναν άνθρωπο που να γνωρίζει τις επιθυμίες μας. Που να μπορεί να διαχειριστεί ένα προσωπικό αρχείο με διακριτικότητα. Που να καταλαβαίνει ότι η πρόσβαση δεν συνεπάγεται άδεια δημοσίευσης.

Η συγγένεια μπορεί να αποτελεί βάση εμπιστοσύνης, αλλά δεν απαντά σε κάθε πρακτικό ερώτημα. Χρειάζεται μια συζήτηση: τι θέλουμε να διασωθεί; Ποιος θα πρέπει να λάβει τις οικογενειακές φωτογραφίες; Υπάρχουν αρχεία που θέλουμε να αντιμετωπιστούν διαφορετικά;

Η Apple επιτρέπει τον ορισμό περισσότερων από μίας επαφών κληρονομιάς. Επισημαίνει όμως ότι καθεμία μπορεί να λάβει ανεξάρτητα αποφάσεις για τα δεδομένα μετά τον θάνατο του κατόχου, ακόμη και να τα διαγράψει οριστικά. Apple Support

Επομένως, η προσθήκη περισσότερων προσώπων χρειάζεται συνεννόηση. Θα προτιμούσα να έχουν καταλάβει όλοι τον σκοπό και τις επιθυμίες μας, παρά να θεωρούμε ότι ένας μεγαλύτερος κατάλογος ονομάτων αρκεί για να λύσει το θέμα.

Η τεχνική εξουσιοδότηση και η ανθρώπινη εμπιστοσύνη πρέπει να συναντηθούν.

Ένα προσωπικό αρχείο περιέχει περισσότερα από αναμνήσεις

Υπάρχει μια δύσκολη πλευρά που δεν πρέπει να παραλείψουμε επειδή το θέμα είναι συγκινητικό.

Ένας λογαριασμός μπορεί να περιλαμβάνει ιδιωτικές συνομιλίες, προσωπικές σημειώσεις, επαγγελματικές πληροφορίες ή δεδομένα που αφορούν άλλους ανθρώπους. Η επιθυμία μας να διασώσουμε οικογενειακές φωτογραφίες δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θέλουμε το ίδιο πρόσωπο να διαβάσει κάθε διαθέσιμο μήνυμα.

Η επαφή κληρονομιάς δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται σαν ένας φάκελος που περιέχει αποκλειστικά τις εικόνες που επιλέξαμε για την οικογένεια. Το εύρος των πιθανώς προσβάσιμων δεδομένων είναι ευρύτερο, όπως φαίνεται στην επίσημη περιγραφή της Apple. Apple Support

Για εμένα, αυτό είναι λόγος να οργανώσουμε καλύτερα όσα θέλουμε να αφήσουμε.

Ένα επιλεγμένο οικογενειακό αρχείο μπορεί να έχει σαφή προορισμό. Να περιλαμβάνει τις φωτογραφίες και τα βίντεο που θέλουμε να διατηρηθούν, μαζί με πληροφορίες που θα βοηθήσουν εκείνον που θα τα παραλάβει.

Παράλληλα, η απόφαση για πρόσβαση στον ευρύτερο λογαριασμό χρειάζεται να είναι ενημερωμένη και συνειδητή.

Η ιδιωτικότητα παραμένει σημαντική μέσα σε αυτή τη συζήτηση. Αφορά τόσο τον κάτοχο του αρχείου όσο και τους ανθρώπους που έχουν επικοινωνήσει μαζί του. Η δυνατότητα ανάγνωσης ενός προσωπικού μηνύματος δεν θα πρέπει, κατά τη γνώμη μου, να εκλαμβάνεται ως συναίνεση για τη δημοσιοποίησή του.

Η πρόσβαση έχει χρονικό όριο

Υπάρχει μια ακόμη λεπτομέρεια που μπορεί εύκολα να χαθεί μέσα στην περιγραφή της λειτουργίας.

Η Apple αναφέρει ότι η πρόσβαση στον λογαριασμό κληρονομιάς διαρκεί τρία χρόνια από την έγκριση του πρώτου αιτήματος. Μετά το διάστημα αυτό, ο λογαριασμός διαγράφεται οριστικά. Όποιος θέλει να κρατήσει περιεχόμενο χρειάζεται να το κατεβάσει εγκαίρως. Apple Support

Άρα η λειτουργία παρέχει μια ευκαιρία ανάκτησης και διατήρησης. Δεν πρέπει να τη φανταζόμαστε ως έναν οικογενειακό λογαριασμό που θα συνεχίσει να υπάρχει απεριόριστα.

Αυτό αλλάζει και τη συζήτηση με το πρόσωπο που ορίζουμε. Χρειάζεται να γνωρίζει ότι κάποια στιγμή θα πρέπει να αναλάβει μια πρακτική εργασία: να ανακτήσει τα αρχεία, να επιλέξει τι θα κρατηθεί και να φροντίσει για την αποθήκευσή τους.

Όσο περισσότερο έχουμε οργανώσει εμείς το υλικό, τόσο ευκολότερο μπορεί να γίνει αυτό το έργο.

Χιλιάδες φωτογραφίες δεν κάνουν από μόνες τους ένα οικογενειακό άλμπουμ

Η ψηφιακή καταγραφή μάς επιτρέπει να κρατάμε τεράστιο όγκο υλικού. Η ποσότητα, όμως, δημιουργεί και μια δυσκολία.

Ποιος θα γνωρίζει ποιοι άνθρωποι εμφανίζονται σε μια παλιά φωτογραφία; Πού τραβήχτηκε; Ποιο βίντεο περιλαμβάνει κάτι σημαντικό; Ποια από τις δεκάδες σχεδόν ίδιες λήψεις θέλουμε πραγματικά να διατηρήσουμε;

Ένα οργανωμένο άλμπουμ, λίγες ημερομηνίες, ονόματα και σύντομες περιγραφές μπορούν να δώσουν πλαίσιο. Μια φωτογραφία από ένα ταξίδι γίνεται πιο κατανοητή όταν συνοδεύεται από το ποιος ήταν εκεί και τι θυμόμαστε από εκείνη την ημέρα.

Δεν χρειάζεται να μετατρέψουμε τον ελεύθερο χρόνο μας σε αρχειονομική εργασία. Μπορούμε να ξεκινήσουμε από λίγες επιλεγμένες στιγμές κάθε χρονιάς.

Να φτιάξουμε ένα άλμπουμ που θα μπορούσαμε να δείξουμε σε κάποιον χωρίς να πρέπει να ψάχνουμε για ώρες. Να προσθέσουμε μια μικρή ιστορία όπου χρειάζεται. Να κρατήσουμε τις φωνές και τα βίντεο που έχουν ιδιαίτερη σημασία.

Η δική μου πρόταση είναι να μην περιμένουμε να αποκτήσει το αρχείο αξία μόνο μέσα από την απώλεια. Μπορούμε να το μοιραζόμαστε με τους ανθρώπους μας όσο είμαστε εδώ για να εξηγούμε όσα βλέπουν.

Μια μικρή προετοιμασία, χωρίς φόβο

Η σκέψη του θανάτου είναι δύσκολη. Είναι εύκολο να αναβάλουμε οτιδήποτε μας φέρνει κοντά της, ιδίως όταν αφορά μια συσκευή που συνδέουμε με την καθημερινότητα, την επικοινωνία και τη διασκέδαση.

Η προετοιμασία, όμως, μπορεί να γίνει ήρεμα.

Στο iPhone ή στο iPad, η σχετική επιλογή βρίσκεται στις Ρυθμίσεις του Apple Account, στην ενότητα σύνδεσης και ασφάλειας. Από εκεί μπορούμε να προσθέσουμε επαφή κληρονομιάς και να μοιραστούμε το κλειδί πρόσβασης. Η Apple δίνει αναλυτικές οδηγίες στον επίσημο οδηγό της. Apple Support

Το κρίσιμο είναι να μην σταματήσουμε στην προσθήκη του ονόματος. Ο άνθρωπος που επιλέξαμε πρέπει να ξέρει ότι τον ορίσαμε, τι σημαίνει αυτό και πού βρίσκεται το κλειδί.

Η Apple επισημαίνει ότι δεν μπορεί να ανακτήσει ή να αντικαταστήσει ένα χαμένο κλειδί πρόσβασης. Η φύλαξή του αποτελεί ουσιαστικό μέρος της προετοιμασίας. Apple Support

Πέρα από τη ρύθμιση, μπορούμε να αφήσουμε μια απλή περιγραφή του οικογενειακού αρχείου: πού βρίσκονται οι αναμνήσεις που θέλουμε να διασωθούν και ποιες είναι οι επιθυμίες μας για αυτές. Οι λογαριασμοί άλλων υπηρεσιών χρειάζονται εξέταση των δικών τους διαδικασιών. Μια ρύθμιση της Apple δεν καλύπτει ολόκληρη την ψηφιακή μας ζωή.

Η τεχνολογία οφείλει να χωρά και αυτές τις στιγμές

Στις παρουσιάσεις προϊόντων βλέπουμε συνήθως όσα μπορούμε να κάνουμε σήμερα. Να τραβήξουμε καλύτερες φωτογραφίες, να επικοινωνήσουμε γρηγορότερα, να δημιουργήσουμε περισσότερο περιεχόμενο.

Υπάρχει όμως αξία και στον τρόπο με τον οποίο μια υπηρεσία αντιμετωπίζει τη συνέχεια ενός προσωπικού αρχείου όταν ο χρήστης της απουσιάζει.

Κατά τη γνώμη μου, αυτή είναι μια σημαντική πλευρά της ποιότητας ενός ψηφιακού οικοσυστήματος. Οι διαδικασίες πρέπει να είναι κατανοητές. Τα όρια πρόσβασης σαφή. Οι άνθρωποι που χρειάζονται να τις ακολουθήσουν πρέπει να μπορούν να καταλάβουν τι απαιτείται και τι θα συμβεί.

Η ψηφιακή κληρονομιά δεν είναι μια λειτουργία που θα χρησιμοποιούμε κάθε εβδομάδα. Είναι όμως από εκείνες που μπορούν να αποκτήσουν τεράστια σημασία σε μια συγκεκριμένη στιγμή.

Και γι’ αυτό αξίζει να τη γνωρίζουμε πριν τη χρειαστούν οι δικοί μας άνθρωποι.

Τι θέλουμε να αφήσουμε πίσω μας;

Ίσως το ουσιαστικότερο ερώτημα να αφορά τελικά το ίδιο το αρχείο.

Θέλουμε να αφήσουμε χιλιάδες εικόνες που κάποιος θα δυσκολευτεί να ξεχωρίσει; Ή μερικές διαδρομές μέσα σε αυτές; Ένα άλμπουμ, μια ιστορία, ένα βίντεο με μια φωνή, μια σημείωση που εξηγεί γιατί κρατήσαμε κάτι;

Οι αναμνήσεις μας μπορούν να αποκτήσουν πλαίσιο από τώρα. Μπορούμε να επιλέξουμε τι έχει σημασία, να το οργανώσουμε και να αποφασίσουμε ποιος θα το φροντίσει.

Δεν μπορούμε να γνωρίζουμε ποιες εικόνες θα συγκινήσουν περισσότερο τους ανθρώπους μας. Μπορούμε όμως να τους δώσουμε τη δυνατότητα να τις βρουν.

Κάποτε, ένα παιδί που θα έχει μεγαλώσει μπορεί να θελήσει να δει πώς το κρατούσαμε αγκαλιά. Να ακούσει τη φωνή μας σε ένα καθημερινό βίντεο. Να επιστρέψει για λίγο σε ένα σπίτι, σε μια εποχή, σε μια οικογενειακή στιγμή.

Ας φροντίσουμε να υπάρχει ένας δρόμος μέχρι εκεί.

Μαζί με τις φωτογραφίες που κρατάμε, αξίζει να αφήσουμε και τον τρόπο να τις ανοίξουν.