Το «The Last First: Winter K2» δεν αντιμετωπίζει το βουνό ως καρτποστάλ ούτε ως έναν απλό στίβο ηρωισμού. Ο Amir Bar-Lev ακολουθεί την προσπάθεια του 2021 να γίνει η πρώτη χειμερινή ανάβαση στο K2, τη δεύτερη υψηλότερη κορυφή της Γης και μία από τις πιο επικίνδυνες. Στο επίκεντρο βρίσκονται ο Ισλανδός John Snorri Sigurjónsson και ο πακιστανός ορειβάτης Ali Sadpara με τον γιο του Sajid. Γύρω τους, άλλες αποστολές, επαγγελματίες οδηγοί, πελάτες εμπορικών expeditions και κινηματογραφικά συνεργεία μετατρέπουν την υποτιθέμενη απομόνωση του βουνού σε ένα ασφυκτικά γεμάτο πεδίο ανταγωνισμών.
Αυτή είναι η πρώτη και καλύτερη επιλογή της ταινίας: δεν ξεκινά από το ερώτημα «θα φτάσουν στην κορυφή;», αλλά από το «τι σημαίνει πια να θέλεις να φτάσεις στην κορυφή;». Το K2 δεν είναι απλώς το φυσικό εμπόδιο της ιστορίας. Είναι ο τόπος όπου συγκρούονται φιλοδοξίες, εθνικές αφηγήσεις, ταξικές ανισότητες, επαγγελματικά συμφέροντα και η νέα οικονομία της ακραίας περιπέτειας.
Η ιστορία χωρίς να χαλάσουμε την εμπειρία
Η χειμερινή ανάβαση στο K2 θεωρούνταν επί χρόνια το τελευταίο μεγάλο «πρώτο» της ορειβασίας. Η ταινία παρακολουθεί τις ομάδες που συνυπάρχουν στην ίδια προσπάθεια, με εντελώς διαφορετικές δυνατότητες, κίνητρα και πρόσβαση σε πόρους. Κάποιοι κυνηγούν ένα προσωπικό ρεκόρ, άλλοι αναλαμβάνουν τον ρόλο του επαγγελματία που πρέπει να φέρει πελάτες πίσω στη βάση, ενώ οι ορειβάτες του Νεπάλ διεκδικούν ορατότητα και αναγνώριση σε ένα άθλημα όπου, ιστορικά, η τεχνογνωσία τους συχνά υποβαθμιζόταν σε «υποστηρικτικό» ρόλο για δυτικούς κατακτητές.
Ο Bar-Lev δεν χρειάζεται να προσθέσει τεχνητό δράμα. Η πίεση προκύπτει οργανικά από την έλλειψη οξυγόνου, τον χρόνο, τις καιρικές συνθήκες και την αλληλεξάρτηση ανθρώπων που δεν σκέφτονται πάντα ως ομάδα. Όσοι προτιμούν τα ντοκιμαντέρ που επιτρέπουν στα γεγονότα να χτίζουν την ένταση, θα βρουν εδώ μια πολύ αποτελεσματική κλιμάκωση. Η ταινία διαρκεί περίπου 98 λεπτά και αξιοποιεί τη διάρκειά της για να δώσει βάρος στις αποφάσεις, αντί να κυνηγά διαρκώς το επόμενο εντυπωσιακό πλάνο.
Περισσότερο από μια ιστορία επιβίωσης
Αυτό που κάνει το «The Last First» να ξεχωρίζει είναι ότι αρνείται την εύκολη φόρμουλα «άνθρωπος εναντίον φύσης». Το κρύο, ο άνεμος και το υψόμετρο είναι πάντα παρόντα, όμως το ουσιαστικό δράμα γεννιέται από πολύ ανθρώπινα πράγματα: εγωισμό, χρήμα, εθνική περηφάνια, την πίεση της δημόσιας εικόνας και την εμπορευματοποίηση ενός χώρου που συχνά παρουσιάζεται ως αγνός και μοναχικός.
Η Guardian χαρακτηρίζει την ταινία ένα συναρπαστικό μωσαϊκό φιλοδοξίας και παραλογισμού. Η διατύπωση αυτή αποτυπώνει καλά τη ματιά του Bar-Lev: δεν αποδίδει τα πάντα σε έναν «κακό» χαρακτήρα ή σε μία λάθος απόφαση. Παρατηρεί πώς ένα ολόκληρο σύστημα κινήτρων δημιουργεί συνθήκες όπου η αλληλεγγύη, η ασφάλεια και η δόξα τραβούν συχνά προς διαφορετικές κατευθύνσεις. Το AV Club έχει επίσης ξεχωρίσει την καθαρότητα με την οποία η ταινία δείχνει τη σύγκρουση μεταξύ τουριστών, έμπειρων ορειβατών, επαγγελματιών και της ίδιας της βουνοκορφής.
Αυτό δεν σημαίνει ότι το ντοκιμαντέρ είναι ψυχρό ή ακαδημαϊκό. Οι άνθρωποι της ιστορίας έχουν πρόσωπο, φωνή και αντιφάσεις. Η ταινία σέβεται το θάρρος τους χωρίς να το μετατρέπει σε αγιογραφία. Ακόμη και όταν η κριτική της απέναντι στην «βιομηχανία της κορυφής» είναι έντονη, δεν ξεχνά ότι πίσω από τις αποφάσεις υπάρχουν άνθρωποι που έχουν να διαχειριστούν οικογένεια, εργασία, ιστορία και προσωπική ανάγκη για νόημα.
Η εικόνα του K2 και η σκηνοθεσία
Οπτικά, το K2 δεν χρειάζεται βοήθεια για να επιβληθεί. Η φωτογραφία αποτυπώνει την κλίμακα, την ομορφιά και τη βία του τοπίου χωρίς να το μετατρέπει σε τουριστική διαφήμιση. Οι εικόνες από το βουνό έχουν την αναμενόμενη μεγαλοπρέπεια, αλλά η σκηνοθεσία ξέρει πότε να απομακρύνεται από αυτές ώστε να επιστρέψει στα πρόσωπα, στα ρίσκα και στις συνέπειες. Η εναλλαγή αυτή είναι κρίσιμη: αλλιώς μια ταινία για το K2 κινδυνεύει να γίνει μια διαδοχή εντυπωσιακών πλάνων. Εδώ το τοπίο λειτουργεί διαρκώς ως απειλή και ως καθρέφτης της ανθρώπινης συμπεριφοράς.
Η αφήγηση δεν στηρίζεται σε εύκολους cliffhangers. Αντί γι’ αυτό, αφήνει τη γνώση του κινδύνου να συσσωρεύεται. Είναι μια επιλογή που ανταμείβει τον υπομονετικό θεατή και εξηγεί γιατί η ταινία λειτουργεί τόσο καλά ακόμη και όταν δεν βρίσκεται στη ζώνη της άμεσης δράσης.
Τα σημεία που μπορεί να διχάσουν
Υπάρχει, ωστόσο, και ένα όριο. Για θεατές που έχουν δει πολλά climbing documentaries, η βασική δομή — προετοιμασία, κλιμάκωση, κίνδυνος, συνέπειες — θα φανεί οικεία.
Εκεί όμως βρίσκεται και η διαφορά του. Η αξία του δεν είναι ότι προσπαθεί να ξεπεράσει το «Free Solo» ή το «Meru» σε καθαρή αδρεναλίνη. Είναι ότι αλλάζει το κάδρο: το «The Last First» ενδιαφέρεται λιγότερο για την κατάκτηση μιας κορυφής και περισσότερο για το ποιος πληρώνει το τίμημα της κατάκτησης — οικονομικά, επαγγελματικά, συναισθηματικά και ανθρώπινα. Όσοι αναζητούν μόνο ένα θέαμα επιβίωσης μπορεί να βρουν ορισμένα τμήματα πιο στοχαστικά από όσο περιμένουν. Όσοι θέλουν ένα ντοκιμαντέρ με κοινωνικό βάθος, πιθανότατα θα το εκτιμήσουν περισσότερο.
Αξίζει να το δεις;
Ναι. Είναι η κατάλληλη επιλογή για βραδιά που θέλεις ένα ολοκληρωμένο ντοκιμαντέρ και όχι απλώς «κάτι να παίζει». Δεν απαιτεί γνώση ορειβασίας για να λειτουργήσει, καθώς εξηγεί επαρκώς τα διακυβεύματα και δίνει προτεραιότητα στους ανθρώπους. Θα μιλήσει περισσότερο σε φίλους των ντοκιμαντέρ, της αληθινής περιπέτειας και των ιστοριών όπου το θέαμα συνδέεται με ουσιαστικό προβληματισμό.
Η κριτική υποδοχή είναι εξαιρετικά θετική: κατά τη δημοσίευση, το Rotten Tomatoes καταγράφει 100% θετικές κριτικές από 20 reviews. Το νούμερο δεν πρέπει να διαβαστεί ως υπόσχεση ότι το φιλμ είναι για κάθε γούστο, αλλά ως ένδειξη ότι η συγκεκριμένη προσέγγιση έχει βρει ιδιαίτερα ισχυρή ανταπόκριση.
AppleWorldHellas verdict: 8,5/10. Ένα συναρπαστικό, ώριμο και οπτικά καθηλωτικό ντοκιμαντέρ για τον αθλητισμό, την εξουσία και την ανθρώπινη φιλοδοξία σε ακραίο περιβάλλον. Απαραίτητο για φίλους των climbing docs, αλλά αρκετά πλούσιο για όποιον θέλει κάτι πολύ περισσότερο από μια ιστορία επιβίωσης.
Δείτε τα άρθρα του AppleWorldHellas στα αποτελέσματα του Google Search
Ακολουθήστε το AppleWorldHellas
